Viêm Phế Quản

Viêm Phế Quản Mạn Tính – Triệu Chứng Và Cách Điều Trị

Viêm phế quản mạn tính là bệnh hô hấp thường gặp ở người trung niên và cao tuổi. Triệu chứng điển hình của bệnh lý này là tình trạng ho dai dẳng, kéo dài kèm theo tăng tiết dịch hô hấp gây ứ đờm và khạc nhổ liên tục. 

Viêm phế quản mạn tính
Viêm phế quản mạn tính là tình trạng ống dẫn khí (phế quản) bị phù nề, sưng viêm dai dẳng và kéo dài

Viêm phế quản mạn tính là bệnh gì?

Viêm phế quản mạn tính (mãn tính) là bệnh viêm đường hô hấp dưới khá phổ biến. Bệnh lý này xảy ra khi phế quản (ống dẫn khí) bị viêm và phù nề dai dẳng dẫn đến ho có đờm, tăng tiết dịch, thở khò khè kéo dài và tái phát nhiều lần. Viêm phế quản mãn tính cũng được chẩn đoán sau khi đã loại trừ tất cả các yếu tố và nguyên nhân có thể gây ho dai dẳng, mãn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, hen phế quản, trào ngược dạ dày, giãn phế quản,…

Khác với viêm phế quản cấp tính, bệnh ở giai đoạn mạn tính chủ yếu xảy ra do kích ứng, dị ứng, hoàn toàn không có vai trò của virus hay vi khuẩn. Tuy nhiên trong một số thời điểm, bệnh nhân cũng có thể gặp phải tình trạng viêm phế quản cấp tính do bản thân phế quản đã bị tổn thương sẵn nên dễ bị virus và vi khuẩn tấn công.

Đặc điểm của viêm phế quản mãn tính là triệu chứng có mức độ nhẹ, khởi phát chậm nhưng diễn tiến dai dẳng, kéo dài và dễ tái phát. Bệnh lý này chủ yếu gặp ở người trung niên và cao tuổi – đặc biệt là ở những đối tượng có cơ địa dị ứng, hút thuốc lá lâu năm, sinh sống trong môi trường ô nhiễm và tính chất công việc phải tiếp xúc với bụi vải, hóa chất thường xuyên.

Nguyên nhân gây bệnh viêm phế quản mạn tính

Viêm phế quản mạn tính chủ yếu xảy ra do thường xuyên tiếp xúc với các chất kích ứng và dị ứng. Về lâu dài, ống dẫn khí bị phù nề và viêm mạn tính.

Viêm phế quản mạn tính
Hút thuốc lá lâu năm là một trong những nguyên nhân phổ biến gây viêm phế quản mãn tính

Các nguyên nhân gây bệnh viêm phế quản mãn tính:

  • Hút thuốc lá lâu năm: Hút thuốc lá hoặc hít khói thuốc lá thụ động trong thời gian dài là nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm phế quản mãn tính. Trong khói thuốc chứa rất nhiều hóa chất gây hại nên khi tiếp xúc trong nhiều năm có thể khiến ống dẫn khí bị viêm mạn tính. Ngoài ra, nicotine trong khói thuốc còn gây hư hại tế bào phổi và gia tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư.
  • Hóa chất, bụi bẩn: Ngoài thuốc lá, người sinh sống trong môi trường ô nhiễm, thường xuyên tiếp xúc với bụi bẩn, hóa chất, vải, mùn cưa, nấm mốc,… cũng có nguy cơ cao bị viêm phế quản mạn tính. Nguyên nhân là do các chất này gây kích ứng dẫn đến phù nề ống dẫn khí, tăng tiết dịch và kích thích phản ứng ho dai dẳng.
  • Cơ địa nhạy cảm: Thực tế, viêm phế quản mãn tính ảnh hưởng nhiều đến những người có cơ địa nhạy cảm. Khi tiếp xúc với bụi bẩn, mùn cưa và hóa chất, người có thể địa mẫn cảm dễ bị kích ứng và dị ứng. Trong khi đó, những người có cơ địa khỏe mạnh ít gặp phải hiện tượng này.

Bên cạnh những nguyên nhân chính, các chuyên gia cũng nhận thấy viêm phế quản mạn tính có liên quan đến những yếu tố sau:

  • Suy giảm hệ miễn dịch
  • Thường xuyên mắc các bệnh viêm đường hô hấp và tình trạng có xu hướng tái đi tái lại nhiều lần.
  • Mắc các bệnh viêm đường hô hấp trên mãn tính khiến chức năng đề kháng của cơ quan suy giảm. Tình trạng này làm gia tăng nguy cơ bị viêm phế quản mạn tính và các bệnh hô hấp dưới.
  • Thiếu hụt AAT (một loại enzyme được gan bài tiết có chức năng bảo vệ cơ quan hô hấp) đã được chứng minh có thể gia tăng nguy cơ mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính và viêm phế quản.
  • Sinh sống, làm việc trong môi trường ô nhiễm
  • Những người không có các biện pháp bảo hộ như đeo khẩu trang , dùng kính che,… khi làm việc trong điều kiện có nhiều bụi vải và hóa chất cũng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn những người thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo vệ.

Trong một số giai đoạn, viêm phế quản mạn tính cũng có thể xen kẽ với các đợt cấp do sự xâm nhập của virus và vi khuẩn. Nguyên nhân là do ống dẫn khí vốn đã bị viêm và phù nề nên không có khả năng ngăn chặn sự xâm nhập của virus và vi khuẩn.

Triệu chứng nhận biết viêm phế quản mãn tính

So với viêm phế quản cấp tính, triệu chứng của viêm phế quản mãn tính thường có mức độ nhẹ hơn, mờ nhạt và rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh hô hấp khác. Tình trạng ống dẫn khí bị viêm, phù nề kéo dài có thể gây ra các triệu chứng như:

viêm phế quản mãn tính là gì
Ho dai dẳng, kéo dài là triệu chứng điển hình của bệnh viêm phế quản mãn tính
  • Ho dai dẳng, mãn tính là triệu chứng đặc trưng nhất của bệnh viêm phế quản mạn tính.
  • Có thể ho húng hắng hoặc ho thành cơn
  • Mức độ ho tăng lên khi có những yếu tố như không khí lạnh, tiếp xúc với phấn hoa, khói bụi, dị ứng thức ăn, thời tiết thay đổi đột ngột và sau khi mắc các bệnh viêm đường hô hấp trên.
  • Tăng tiết dịch đờm dẫn đến ứ đờm ở cổ họng, bệnh nhân luôn cảm thấy vướng nên khạc đờm thường xuyên.
  • Dịch đờm hơi nhầy và thường có màu trắng. Những trường hợp bội nhiễm vi khuẩn sẽ xuất hiện đờm màu xanh hoặc vàng.
  • Ho nhiều ngày khiến bệnh nhân mất ngủ, ăn uống kém, mệt mỏi và suy nhược. Với người cao tuổi, viêm phế quản mạn tính còn gây giảm trí nhớ do mất ngủ kéo dài.
  • Đôi khi bệnh có gây sốt nhẹ nhưng không phổ biến, kèm theo thở khò khè và khó thở

Trong một số giai đoạn, các triệu chứng của viêm phế quản mãn tính có xu hướng thuyên giảm với biểu hiện nghèo nàn như ho húng hắng và ứ đờm nhẹ ở cổ họng. Tuy nhiên, xen kẽ với các giai đoạn mãn tính là viêm phế quản cấp tính (chủ yếu là mùa đông xuân). Trong giai đoạn cấp, triệu chứng có mức độ nặng hơn, bùng phát đột ngột nhưng thuyên giảm nhanh sau 1 – 2 tuần.

Viêm phế quản mãn tính có ảnh hưởng gì không?

Viêm phế quản mãn tính có đặc điểm dai dẳng, kéo dài và dễ tái phát. Do đó, dù triệu chứng có mức độ nhẹ nhưng bệnh lý này gây ảnh hưởng nhiều hơn so với viêm phế quản cấp. Thông thường, bệnh ở giai đoạn cấp có thể được kiểm soát chỉ sau 10 – 14 ngày nếu được chăm sóc tốt. Tuy nhiên với viêm phế quản mãn tính, bệnh có thể tái phát ngay sau khi được điều trị.

Chính vì hay tái phát nên bệnh lý này ảnh hưởng không nhỏ đến giấc ngủ, quá trình học tập, làm việc và sinh hoạt. Ngoài ho dai dẳng, viêm phế quản mãn tính còn làm tăng tiết đờm. Với những người có thể trạng kém, đờm có thể ứ trong ống dẫn khí lâu ngày dẫn đến bội nhiễm vi khuẩn. Bên cạnh đó, tình trạng bệnh tái đi tái lại cũng gia tăng nguy cơ bị hen phế quản, suy hô hấp, giãn phế quản và bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính – nhất là trong trường hợp hút thuốc lá lâu năm.

Chẩn đoán viêm phế quản mạn tính

Viêm phế quản mãn tính không có bất cứ biểu hiện nào đặc trưng. Do đó, để chẩn đoán bệnh, bác sĩ sẽ yêu cầu thực hiện các kỹ thuật nhằm loại trừ tất cả các khả năng có thể xảy ra.

triệu chứng viêm phế quản mãn tính
Bác sĩ sẽ chẩn đoán bệnh thông qua khám lâm sàng, X quang phổi và đo chức năng thông khí phổi

Các kỹ thuật được áp dụng trong chẩn đoán viêm phế quản mạn tính:

  • Chụp X – quang phổi: X quang phổi là kỹ thuật được ưu tiên trong chẩn đoán viêm phế quản mãn tính. Thông qua hình ảnh từ tia X, bác sĩ sẽ nhận thấy ống dẫn khí cùng với tổ chức kẽ phế quản và mạch máu có dấu hiệu dày lên do hiện tượng viêm kéo dài. X quang phổi cũng giúp loại trừ các bệnh lý có triệu chứng tương tự như lao phổi, ung thư, viêm phổi kẽ và bệnh giãn phế quản.
  • Đo chức năng thông khí phổi: Bên cạnh chụp X quang, bệnh nhân cũng cần đo chức năng thông khí phổi để phân biệt với các bệnh lý hô hấp khác như giãn phế quản, lao phổi và viêm phổi. Các bệnh lý này đều có chức năng thông khí phổi suy giảm trong khi bệnh nhân bị viêm phế quản mạn tính cho kết quả bình thường.
  • Các kỹ thuật khác: Ngoài ra, bệnh nhân cũng cần thực hiện thêm một số kỹ thuật khác như nội soi dạ dày, đo axit dạ dày trong 24 giờ và nội soi tai mũi họng để loại trừ những nguyên nhân khác như các bệnh hô hấp trên, trào ngược dạ dày thực quản,…

Sau khi loại trừ tất cả nguyên nhân, bệnh nhân sẽ được chẩn đoán mắc bệnh viêm phế quản mãn tính nếu tình trạng ho dai dẳng kèm theo khạc đờm xảy ra trong ít nhất 3 tháng trên 1 năm và diễn ra liên tục trong ít nhất 2 năm.

Điều trị bệnh viêm phế quản mạn tính

Do tính chất dai dẳng và dễ tái phát nên bệnh nhân cần loại trừ căn nguyên, yếu tố gây bệnh kết hợp với điều trị triệu chứng để kiểm soát hoàn toàn bệnh viêm phế quản mãn tính. Ngoài ra, cần nâng cao thể trạng để hạn chế các đợt cấp tính và giảm thiểu tần suất bệnh tái phát.

Dưới đây là một số phương pháp được áp dụng trong điều trị viêm phế quản mãn tính:

1. Cách ly các yếu tố gây bệnh

Tiếp xúc với hóa chất, bụi bẩn, phấn hoa, khói thuốc,… là những yếu tố gia tăng mức độ viêm và phù nề của ống dẫn khí. Chính vì vậy, việc đầu tiên cần thực hiện để kiểm soát bệnh viêm phế quản mạn tính là cách lý và cải thiện các yếu tố gây bệnh.

triệu chứng viêm phế quản mãn tính
Bệnh nhân cần vệ sinh nhà cửa thường xuyên để làm sạch bụi bẩn, nấm mốc và lông chó mèo
  • Tuyệt đối không hút thuốc lá và hít khói thuốc thụ động – kể cả thuốc lá điện tử. Trong trường hợp nghiện thuốc lá, cần tìm gặp bác sĩ để được hướng dẫn cách cai thuốc hiệu quả. Cai thuốc lá không chỉ cải thiện viêm phế quản mạn tính mà còn giúp bảo vệ sức khỏe, giảm nguy cơ ung thư phổi và lao phổi.
  • Nếu làm việc trong điều kiện có nhiều bụi vải, mùn cưa và hóa chất, cần đeo khẩu trang và kính bảo hộ trong suốt thời gian làm việc. Trong trường hợp bệnh tình không được cải thiện, nên xem xét thay đổi công việc.
  • Vệ sinh nhà cửa thường xuyên để làm sạch bụi bẩn, nấm mốc, phấn hoa, lông thú nuôi,… Ngoài ra, có thể sử dụng thêm máy lọc không khí và trồng cây xanh để loại bỏ dị nguyên trong không gian sống.
  • Không nên dùng rượu bia và các loại đồ uống chứa cồn khác. Các nghiên cứu cho thấy, cồn làm gia tăng mức độ viêm của các cơ quan bị tổn thương, từ đó khiến triệu chứng của viêm phế quản mãn tính trở nên nghiêm trọng hơn.
  • Giữ ấm cơ thể và vệ sinh răng miệng đúng cách để loại bỏ dị nguyên trong niêm mạc hô hấp. Trong giai đoạn chuyển mùa, nên hạn chế ra ngoài và tránh đến những nơi đông người để phòng ngừa viêm phế quản cấp bùng phát.

Cách ly với các yếu tố gây bệnh có thể giảm triệu chứng và tần suất bệnh tái phát. Ngoài ra sau khi bệnh đã ổn định, bạn vẫn cần tránh tiếp xúc với chất dị ứng, kích ứng để bảo vệ cơ quan hô hấp.

2. Sử dụng thuốc

Nếu cần thiết, bạn có thể dùng thuốc để cải thiện triệu chứng và điều trị bội nhiễm (nếu có). Sử dụng thuốc chỉ có tác dụng giảm triệu chứng. Vì vậy, cần kết hợp với cách ly các yếu tố gây bệnh để kiểm soát triệu chứng hoàn toàn. Trong trường hợp phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc, triệu chứng sẽ tái phát sau một thời gian ngưng sử dụng.

triệu chứng viêm phế quản mãn tính
Có thể dùng thuốc long đờm, hạ sốt, thuốc kháng histamine H1 để cải thiện triệu chứng của viêm phế quản mãn tính

Các loại thuốc được dùng trong điều trị viêm phế quản mãn tính:

  • Thuốc long đờm: Mặc dù ho là triệu chứng thường gặp ở bệnh nhân viêm phế quản mãn tính nhưng bác sĩ thường ưu tiên dùng thuốc long đờm thay vì thuốc giảm ho. Bởi ho là phản ứng để tống khứ dịch đờm và dị nguyên ra khỏi cơ thể. Thuốc long đờm được sử dụng nhằm giảm độ đặc của đờm, từ đó giúp bệnh nhân dễ dàng ho, khạc nhổ dịch tiết hô hấp ra khỏi ống dẫn khí. Sau một thời gian, lượng đờm giảm đi sẽ giúp hạn chế tình trạng ho dai dẳng và kéo dài.
  • Thuốc kháng histamin H1: Thuốc kháng histamin H1 thường được dùng phối hợp với thuốc long đờm. Nhóm thuốc này có tác dụng giảm tình trạng viêm, phù nề do dị ứng ở phế quản, đồng thời cải thiện tình trạng sổ mũi, ngứa mũi, hắt hơi và ho. Thuốc có tác dụng an thần nên sẽ gây buồn ngủ và thiếu tập trung trong thời gian sử dụng.
  • Các loại thuốc khác: Ngoài ra, bệnh nhân cũng có thể dùng thêm thuốc hạ sốt, thuốc giãn phế quản ở dạng khí dung, thuốc chống sung huyết dạng xịt mũi,… để cải thiện triệu chứng của viêm phế quản mạn tính. Trong trường hợp có bội nhiễm vi khuẩn, kháng sinh sẽ được sử dụng trong 7 – 10 ngày.

3. Các mẹo cải thiện từ thảo dược

Viêm phế quản mãn tính gây ra các triệu chứng mờ nhạt nhưng dai dẳng và kéo dài. Nếu triệu chứng có mức độ nhẹ, bệnh nhân nên áp dụng một số mẹo cải thiện từ thảo dược để tránh tình trạng lạm dụng thuốc quá mức.

trị bệnh viêm phế quản mãn tính
Tỏi ngâm mật ong giúp cải thiện tình trạng ho dai dẳng, ngứa họng và ứ đờm ở bệnh nhân bị viêm phế quản mãn tính

Các mẹo cải thiện viêm phế quản mãn tính từ thảo dược tự nhiên:

  • Tỏi ngâm mật ong: Tỏi ngâm mật ong có đặc tính kháng khuẩn và tiêu viêm mạnh, đồng thời cung cấp nhiều khoáng chất, vitamin và chất chống oxy hóa giúp nâng cao sức đề kháng. Do đó, bệnh nhân có thể dùng tỏi ngâm với mật ong theo tỷ lệ 1:2 trong 15 – 20 ngày, mỗi ngày ăn trực tiếp 1 thìa để giảm ho, tiêu đờm và nâng đỡ thể trạng.
  • Trà gừng: Trà gừng có tác dụng tiêu đờm, kháng khuẩn, giảm viêm và làm ấm phế. Bệnh nhân nên dùng trà gừng ấm vào mỗi tối hoặc sáng sớm để cải thiện tình trạng ho có đờm do viêm phế quản mãn tính gây ra. Ngoài ra, dùng trà gừng vào buổi tối còn có thể hạn chế cơn ho bùng phát khi ngủ.
  • Tắc chưng đường phèn: Trong trường hợp ho dai dẳng, lâu ngày, ho kèm đờm, bệnh nhân có thể dùng tắc chưng đường phèn để cải thiện. Tắc có tác dụng thông phế, thanh nhiệt, chỉ khái và tiêu đờm. Dùng tắc chưng đường phèn 1 – 2 lần/ ngày trong khoảng 5 ngày liên tục có thể giảm nhanh tình trạng ho. Sau khi triệu chứng thuyên giảm, bệnh nhân có thể chuyển sang dùng trà gừng.

Ngoài các mẹo đơn giản trên, bệnh nhân cũng có thể tận dụng một số thảo dược có đặc tính tiêu viêm, giảm ho và trừ đờm khác như lá bạc hà, chanh tươi, vỏ quế, cam thảo,… để cải thiện triệu chứng do viêm phế quản mạn tính gây ra.

Chăm sóc, phòng ngừa viêm phế quản mạn tính tái phát

Viêm phế quản mạn tính có đặc điểm dai dẳng, kéo dài và dễ tái phát. Chính vì vậy ngoài các phương pháp điều trị và cải thiện, bệnh nhân cũng cần có chế độ chăm sóc hợp lý để giảm triệu chứng và nâng đỡ thể trạng. Chế độ chăm sóc khoa học có thể rút ngắn thời gian bệnh tiến triển và giảm thiểu tần suất tái phát.

trị bệnh viêm phế quản mãn tính
Bệnh nhân nên dùng thức ăn mềm, lỏng để làm dịu cổ họng, giảm ngứa và hỗ trợ loại bỏ đờm ứ

Cách phòng ngừa tái phát và chăm sóc trong thời gian điều trị viêm phế quản mãn tính:

  • Ăn uống điều độ, nên dùng thức ăn ấm, mềm, lỏng và ít gia vị. Tránh dùng đồ ăn khô, cay nóng và nhiều chất béo bão hòa. Bên cạnh đó, bệnh nhân cũng cần hạn chế thức ăn lạnh, đồ uống chứa cồn và caffeine.
  • Uống nhiều nước để làm loãng dịch đờm và giảm mệt mỏi. Ngoài nước lọc, có thể dùng các loại trà thảo mộc và nước ép trái cây để giảm tình trạng ngứa họng, ho và ứ đờm.
  • Vệ sinh răng miệng đúng cách và chú ý làm sạch tai, mũi 2 – 3 lần/ tuần bằng nước muối sinh lý.
  • Thay đổi các thói quen xấu như hút thuốc lá, dùng rượu bia, thức khuya,… Các thói quen này đều ảnh hưởng đến hệ miễn dịch và khiến viêm phế quản mạn tính tiến triển dai dẳng, dễ tái phát.
  • Không tiếp xúc với những người bị viêm nhiễm đường hô hấp. Vào thời điểm chuyển mùa, nên giữ ấm cơ thể để tránh các đợt cấp tính của bệnh.
  • Tiêm vaccine ngừa virus cúm và viêm phổi để giảm thiểu các đợt cấp tính khi mắc viêm phế quản mạn tính.
  • Tăng cường tập thể dục, tránh căng thẳng quá mức và ngủ đủ giấc để nâng cao hệ miễn dịch. Thể trạng được cải thiện có thể giảm thiểu nguy cơ bệnh tái phát và hỗ trợ phòng ngừa các bệnh hô hấp thường gặp khác.

Viêm phế quản mạn tính ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Chính vì vậy, bệnh nhân cần tích cực điều trị và chăm sóc đúng cách để kiểm soát bệnh, tránh tình trạng bệnh tái phát và tiến triển dai dẳng.

Tham khảo thêm:

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chia sẻ
Bỏ qua