Viêm Phế Quản Ở Trẻ Em: Nguyên Nhân Và Cách Phòng Ngừa

Viêm phế quản ở trẻ em thường xảy ra do cơ quan hô hấp và hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn chỉnh. Bệnh lý nếu được điều trị và chăm sóc đúng cách có thể thuyên giảm nhanh sau 2 – 4 tuần. Tuy nhiên, trường hợp chủ quan, các triệu chứng bệnh lý có thể tiến triển nặng nề gây co giật, sốt cao, giãn phế quản, suy hô hấp,…

Viêm phế quản ở trẻ em là gì?

Viêm phế quản là một trong những bệnh viêm nhiễm đường hô hấp phổ biến ở trẻ em bên cạnh viêm họng, cảm cúm, viêm amidan. Căn cứ vào thời gian tiến triển, bệnh lý được chia thành 2 giai đoạn là viêm phế quản cấp tính và mãn tính. Thực tế cho thấy, đa số các trường hợp trẻ nhỏ mắc bệnh viêm phế quản cấp tính.

Viêm phế quản ở trẻ em: Nguyên nhân và cách phòng ngừa
Viêm phế quản ở trẻ em thường xảy ra do cơ quan hô hấp và hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn chỉnh

Viêm phế quản ở trẻ em đề cập đến tình trạng phế quản – ống dẫn khí bị phù nề, sưng viêm do virus và vi khuẩn gây ra. Trong đó, bệnh xảy ra do virus chiếm khoảng 90% và chỉ có một số ít người bệnh bị viêm phế quản do vi khuẩn. Tuy nhiên, bệnh nếu không được điều trị, phế quản có thể bội nhiễm và gây ra nhiều biến chứng nặng nề, thậm chí đe dọa đến tính mạng, nhất là các trường hợp viêm phế quản phổi (tình trạng viêm nhiễm cả phế quản và phế nang).

Trẻ em là đối tượng có hệ miễn dịch, sức đề kháng kém, cơ quan hô hấp chưa phát triển hoàn chỉnh nên có nguy cơ mắc bệnh viêm phế quản cao hơn so với người trưởng thành. Các triệu chứng bệnh lý thường chủ phát chủ yếu vào mùa đông – xuân và có thể phát triển thành dịch ở những môi trường có nhiều trẻ nhỏ như bệnh viện nhi, trường mầm non, phòng khám.

Triệu chứng bệnh viêm phế quản ở trẻ em

Các triệu chứng viêm phế quản ở trẻ em thường bùng phát đột ngột và dễ nhận biết. Đa số các biểu hiện có thể thuyên giảm sau 2 – 3 tuần nếu được chăm sóc và điều trị đúng cách. Tuy nhiên, một số ít trường hợp bệnh lý diễn tiến nặng nề và gây ra các triệu chứng nghiêm trọng.

Dưới đây là một số triệu chứng nhận biết viêm phế quản ở trẻ:

  • Lúc đầu trẻ bị ho khan, sau đó chuyển thành ho có đờm hoặc ho húng hắng, cơn ho có thể tăng lên dữ dội.
  • Trẻ bị viêm phế quản thường ho nhiều về đêm và khi tiếp xúc với không khí lạnh, phấn hoa, lông vật nuôi,…
  • Nghẹt mũi và chảy nước mũi
  • Sốt cao trên 38 độ C
  • Nhịp thở nhanh, thở khò khè
  • Trẻ ăn uống kém, cơ thể mệt mỏi, hay giật mình, quấy khóc vào ban đêm
  • Trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi có thể gặp phải một số triệu chứng nghiêm trọng hơn như tím tái, suy hô hấp, lạnh chân tay, co giật. Các trường hợp này cần được xử lý kịp thời, tránh phát sinh biến chứng và di chứng.

So với trẻ nhỏ, viêm phế quản ở trẻ từ 5 – 12 tuổi có những biểu hiện nhẹ hơn, chủ yếu là ho, sốt cao, ứ đờm, thở khò khè. Ngoài ra các triệu chứng ở trẻ cũng diễn tiến chậm hơn so với trẻ dưới 5 tuổi.

Nguyên nhân gây bệnh

Tư tượng như người trưởng thành, viêm phế quản ở trẻ em cũng khởi phát do nhiễm vi khuẩn và virus, trong đó virus chiếm hơn 90%. Những chủng virus thường gặp ở trẻ bao gồm RSV, adenovirus, corona virus, metapneumovirus, virus cúm A và B. Ngoài ra, một số trường hợp bệnh khởi phát do vi khuẩn, thường gặp nhất là vi khuẩn gây ho gà (Bordetella pertussis).

Nguyên nhân gây bệnh
Tư tượng như người trưởng thành, viêm phế quản ở trẻ em cũng khởi phát do nhiễm vi khuẩn và virus, trong đó virus chiếm hơn 90%

Mặc dù virus và vi khuẩn là nguyên nhân gây viêm phế quản nhưng trẻ thường mắc bệnh viêm phế quản khi có những yếu tố thuận lợi sau:

  • Hệ miễn dịch kém: Theo các chuyên gia đầu ngành, bệnh viêm phế quản ảnh hưởng chủ yếu ở trẻ từ 6 – 36 tháng tuổi. Bởi trong độ tuổi này, hệ miễn dịch kém, chức năng phổi chưa phát triển hoàn chỉnh. Do đó, nguy cơ nhiễm virus và vi khuẩn thường cao hơn so với những trẻ lớn. Hơn nữa, do hệ miễn dịch kém nên bệnh thường diễn tiến nhanh và gây ra nhiều biến chứng nếu không được điều trị kịp thời.
  • Môi trường sống, thời tiết: Trẻ em thường có nguy cơ viêm phế quản nếu sống trong môi trường ô nhiễm, khói thuốc lá, nhiều bụi bẩn, lông động vật, phấn hoa,… Ngoài ra, vào thời điểm chuyển mùa (đông – xuân) cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh do virus phát triển mạnh trong không khí.
  • Tiếp xúc với người miễn bệnh: Thực tế nhận thấy vi khuẩn, virus gây viêm phế quản tồn tại trong dịch tiết hô hấp và nước bọt. Do đó, trẻ em có thể mắc bệnh nếu tiếp xúc trực tiếp với người bị nhiễm bệnh.
  • Một số yếu tố khác: Ngoài các yếu tố trên, trẻ em cũng có thể bị viêm phế quản bởi những yếu tố khác như tiền sử gia đình bị hen suyễn, người thân hút thuốc lá, cơ địa dị ứng, trẻ sinh non, sởi, cảm cúm, viêm thanh quản,…

Viêm phế quản ở trẻ em có nguy hiểm không?

Viêm phế quản là một trong những bệnh viêm nhiễm đường hô hấp phổ biến ở trẻ em và người cao tuổi. Các triệu chứng bệnh lý khởi phát chủ yếu do nhiễm virus (chiếm hơn 90%) và khoảng 10% do vi khuẩn gây ra. Do đó, hầu hết các trường hợp mắc bệnh có thể thuyên giảm nhanh sau 2 – 3 tuần. Tuy nhiên, trẻ em dưới 1 tuổi thường có hệ miễn dịch kém nên bệnh thường tiến triển nhanh gây suy hô hấp (lạnh tay chân, tím tái, khó thở) và co giật.

Với những trẻ lớn hơn, các triệu chứng này thường ở mức độ nhẹ, ít chuyển biến theo chiều hướng tiêu cực. Sau khoảng 15 ngày, các biểu hiện dần thuyên giảm và gần như không để lại di chứng nguy hiểm. Mặc dù vậy, ba mẹ cũng không nên chủ quan trước những biểu hiện bất thường của trẻ.

Viêm phế quản ở trẻ em có nguy hiểm không?
Trường hợp chủ quan, các triệu chứng bệnh lý có thể tiến triển nặng nề gây co giật, sốt cao, giãn phế quản, suy hô hấp,…

Mặc dù không phổ biến nhưng có một số trường hợp trẻ bị viêm phế quản dẫn đến suy hô hấp, áp xe phổi, giãn phế quản và viêm phế quản phổi do không được chẩn đoán và điều trị sớm. Do đó, phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay khi nhận thấy các biểu hiện của bệnh lý để được thăm khám và điều trị đúng cách.

Các phương pháp điều trị viêm phế quản ở trẻ em

Bệnh viêm phế quản ở trẻ chủ yếu được chẩn đoán thông qua các triệu chứng lâm sàng. Tuy nhiên, trong trường hợp cần thiết, bác sĩ chuyên khoa có thể yêu cầu xét nghiệm máu, chụp x-quang ngực và cấy bệnh phẩm để xác định cụ thể nguyên nhân gây bệnh. Sau khi chẩn đoán, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp với tình trạng sức khỏe cũng như độ tuổi của trẻ.

Dưới đây là một số phương pháp thường được dùng trong điều trị viêm phế quản ở trẻ em:

1. Sử dụng thuốc Tây điều trị

Chữa trị viêm phế quản ở trẻ chủ yếu dùng thuốc cải thiện các triệu chứng do 90% trường hợp xảy ra do virus. Trường hợp khởi phát do vi khuẩn, bác sĩ cân nhắc sử dụng kháng sinh nhằm kiểm soát nhiễm trùng. Ngoài ra, một số trẻ có hệ miễn dịch kém hoặc bội nhiễm vi khuẩn cũng được chỉ định dùng kháng sinh trong vòng 7 – 10 ngày.

Một số loại thuốc được dùng trong điều trị viêm phế quản ở trẻ, bao gồm:

  • Kháng sinh: Các loại thuốc kháng sinh được bác sĩ chỉ định với những trường hợp trẻ bị viêm phế quản do vi khuẩn gây ra hoặc có dấu hiệu bội nhiễm. Tuỳ thuộc vào mức độ triệu chứng và độ tuổi, bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh ở dạng siro uống hoặc dạng tiêm. Thuốc thường được dùng trong vòng 7 – 10 ngày nhằm kiểm soát tình trạng viêm nhiễm, đồng thời ngăn ngừa hiện tượng kháng thuốc.
  • Thuốc hạ sốt: Viêm phế quản thường gây sốt cao trên 38 độ C. Để cải thiện triệu chứng này, bác sĩ có thể chỉ định cho trẻ dùng Paracetamol dạng bột sủi hoặc siro uống. Trường hợp trẻ bị nôn mửa, không thể sử dụng thuốc uống, có thể dùng thuốc ở dạng đặt để thay thế.
  • Siro trị ho từ thảo dược: Bệnh viêm phế quản thường khởi phát ở trẻ dưới 3 tuổi. Việc sử dụng thuốc giảm ho, thuốc kháng histamin H1, thuốc long đờm cho trẻ ở độ tuổi này thường tiềm ẩn nhiều rủi ro. Do đó, bác sĩ có thể chỉ định dùng siro ho từ thảo dược để cải thiện các triệu chứng do bệnh viêm phế quản gây ra.

Trường hợp trẻ bị viêm phế quản, bác sĩ chuyên khoa thường chỉ định thuốc hạ sốt, kháng sinh (trong trường hợp cần thiết). Các loại thuốc điều trị triệu chứng như thuốc ức chế ho, thuốc long đờm, thuốc chống xung huyết mũi dạng xịt, thuốc kháng histamin,… chỉ dùng cho những trẻ lớn hơn do rủi ro cao hơn so với lợi ích mang lại.

2. Áp dụng một số biện pháp hỗ trợ

Như đã đề cập, viêm phế quản ở trẻ em khởi phát chủ yếu do nhiễm virus. Do đó, bác sĩ thường dùng thuốc hạ sôts để tránh tình trạng trẻ co giật do sốt cao. Những triệu chứng còn lại có thể cải thiện bằng một số biện pháp hỗ trợ.

Áp dụng một số biện pháp hỗ trợ
Máy tạo độ ẩm giúp tăng độ ẩm trong không khí, nhờ đó giúp làm dịu niêm mạc mũi rõ rệt

Dưới đây là một số biện pháp hỗ trợ cải thiện bệnh viêm phế quản ở trẻ:

  • Sử dụng nước muối sinh lý: Nước muối sinh lý giúp làm loãng dịch đờm, giảm ngứa, khô rát niêm mạc mũi. Do đó, ba mẹ có thể sử dụng nước muối sinh lý rửa mũi cho trẻ mỗi ngày. Với trẻ lớn hơn, nên hướng dẫn trẻ súc miệng, súc họng với nước muối để làm sạch đờm ứ, giảm ngứa cổ họng.
  • Dùng máy tạo độ ẩm: Máy tạo độ ẩm giúp tăng độ ẩm trong không khí, nhờ đó giúp làm dịu niêm mạc mũi rõ rệt. Tuy nhiên, trước khi dùng thiết bị tạo độ ẩm, ba mẹ cần làm sạch không gian sống để loại bỏ nấm mốc, dị nguyên trong không khí.
  • Chườm mát cho trẻ: Bên cạnh sử dụng thuốc hạ sốt, bạn cũng có thể chườm mát vùng nách, bẹn, cổ cho trẻ để giúp hạ sốt. Bên cạnh đó, cần cho trẻ uống nhiều nước, mặc quần áo thông thoáng. Với trẻ dưới 6 tháng tuổi, cần cho trẻ bú mẹ để cung cấp thêm chất lỏng và kháng thể thiết yếu.
  • Tận dụng thảo dược tự nhiên cải thiện: Đối với trẻ bị viêm phế quản trên 2 tuổi, ba mẹ có thể áp dụng một số mẹo chữa từ thảo dược tự nhiên để giúp tiêu đờm, giảm ho, cải thiện tình trạng thở khò khè hiệu quả. Một số mẹo chữa an toàn ba mẹ có thể thực hiện như tắc chưng mật ong, hẹ hấp đường phèn, trà hoa cúc, nước chanh ấm,…

3. Cách chăm sóc trẻ bị viêm phế quản

Song song với các biện pháp giúp làm giảm triệu chứng, ba mẹ cần chủ động áp dụng các biện pháp chăm sóc trẻ giúp nâng đỡ thể trạng, tăng cường sức đề kháng trong thời gian điều trị viêm phế quản. Chăm sóc đúng cách giúp làm giảm mệt mỏi, tăng cường sức khỏe, nhờ đó cải thiện nhanh các triệu chứng ho dai dẳng, sốt, ứ đờm,…

Cách chăm sóc trẻ bị viêm phế quản
Cho trẻ uống nhiều nước ấm giúp làm dịu cổ họng, làm loãng dịch tiết hô hấp và giảm ngứa niêm mạc họng

Cách chăm sóc trẻ khi bị viêm phế quản:

  • Cho trẻ uống nhiều nước ấm giúp làm dịu cổ họng, làm loãng dịch tiết hô hấp và giảm ngứa niêm mạc họng. Ngoài nước lọc, nên cho trẻ dùng thêm nước ép rau củ quả để kích thích vị giác, đồng thời bổ sung thêm khoáng chất, vitamin cho cơ thể.
  • Để làm giảm tình trạng đau rát họng, ba mẹ nên ưu tiên cho trẻ dùng các món ăn mềm, ấm như bún, cháo, súp, miến chứa ít gia vị trong thời gian điều trị. Tránh để trẻ dùng bánh kẹo, snack, kem lạnh, nước ngọt có gas. Những loại thực phẩm, thức uống này có thể khiến cơn ho trở nên nặng nề hơn, tăng tiết dịch đờm, khiến tình trạng bệnh lý kéo dài dai dẳng.
  • Cho trẻ nghỉ ngơi trong nhà trong quá trình điều trị bệnh giúp phục hồi thể trạng, đồng thời tránh lây nhiễm cho những trẻ khác.
  • Trường hợp trẻ có biểu hiện sốt cao, bạn có thể cho trẻ uống dung dịch Oresol giúp bù nước. Tuy nhiên, không lạm dụng quá mức vì có thể gây rối loạn điện giải ở trẻ.
  • Tăng cường bổ sung nhóm thực phẩm chứa hàm lượng kẽm và vitamin C dồi dào nhằm cải thiện miễn dịch. Nhờ đó giúp làm giảm nhanh các triệu chứng, rút ngắn thời gian điều trị.
  • Phụ huynh cần hướng dẫn trẻ vệ sinh răng miệng đều đặn và súc họng với nước muối ấm.

Biện pháp phòng ngừa viêm phế quản ở trẻ em

Viêm phế quản là một trong những bệnh viêm nhiễm đường hô hấp dưới phổ biến ở trẻ em. Nếu không áp dụng các biện pháp phòng ngừa, bệnh lý có nguy cơ tái phát cao khi gặp điều kiện thuận lợi, thậm chí tiến triển day dẳng và gây ra các biến chứng nghiêm trọng.

Biện pháp phòng ngừa viêm phế quản ở trẻ em 
Cho trẻ tiêm các loại vaccine cần thiết như vaccine viêm phổi, ho gà, sởi, cúm,… để hạn chế nguy cơ mắc bệnh viêm phế quản đáng kể

Do đó, ba mẹ cần thực hiện một số biện pháp phòng ngừa cho trẻ như:

  • Cho trẻ tiêm các loại vaccine cần thiết như vaccine viêm phổi, ho gà, sởi, cúm,… Việc tiêm ngừa các bệnh lý này sẽ hạn chế nguy cơ mắc bệnh viêm phế quản ở trẻ đáng kể.
  • Thường xuyên vệ sinh nhà cửa, giặt giũ chăn màn và sử dụng máy lọc không khí để đảm bảo môi trường sống của trẻ trong lành. Hiện nay, tỷ lệ trẻ mắc bệnh viêm nhiễm đường hô hấp khá cao do môi trường ô nhiễm. Vì vậy, việc sử dụng máy lọc không khí trong gia đình có trẻ nhỏ là cần thiết.
  • Trẻ em là đối tượng có hệ miễn dịch kém, dễ mắc các bệnh truyền nhiễm. Do đó, cần đảm bảo bú sữa mẹ ít nhất trong 6 tháng đầu đời giúp bảo vệ trẻ trước những tác nhân gây hại từ môi trường.
  • Vệ sinh họng, mũi và tai cho trẻ với nước muối sinh lý từ 2 lần/ tuần nhằm ngăn ngừa vi khuẩn, virus, các chất dị ứng, kích ứng xâm nhập vào ống dẫn khí (phế quản).
  • Chú ý giữ ấm cơ thể cho trẻ và hạn chế đưa trẻ đến những nơi đông người, nhất là vào giai đoạn giao mùa (đông – xuân).
  • Khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động thể chất, đồng thời thiết lập chế độ ăn uống khoa học, lành mạnh giúp tăng cường sức đề kháng. Từ đó giảm thiểu nguy cơ viêm phế quản và các bệnh đường hô hấp khác.
  • Đối với trẻ trên 2 tuổi, ba mẹ cần hướng dẫn trẻ vệ sinh răng miệng đúng cách, rửa tay với xà phòng để ngăn ngừa các bệnh truyền nhiễm.
  • Không để trẻ tiếp xúc với người mắc các bệnh viêm nhiễm đường hô hấp. Khi trẻ mắc bệnh, phụ huynh cần cho trẻ nghỉ ngơi tại nhà để tránh lây nhiễm cho mọi người xung quanh.

Viêm phế quản ở trẻ em có thể được kiểm soát hoàn toàn nếu được thăm khám, điều trị sớm và chăm sóc đúng cách. Ngược lại, trường hợp chủ quan có thể khiến bệnh lý tiến triển nặng nề và gây ra các biến chứng nguy hiểm, thậm chí đe dọa đến tính mạng. Do đó, khi nhận thấy các biểu hiện bất thường, ba mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.

Có thể bạn quan tâm:

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Chuyên gia tư vấn

Gọi ngay

0974 026 239

Tin mới

Đi ngoài ra máu sau phẫu thuật trĩ do đâu?

Đi Ngoài Ra Máu Sau Phẫu Thuật Trĩ – Nguyên Nhân Do Đâu?

Đi ngoài ra máu sau phẫu thuật trĩ khiến bệnh nhân lo lắng. Theo các...
7 Loại Thuốc Trị Đi Ngoài Ra Máu Tốt Nhất Được Sử Dụng

7 Loại Thuốc Trị Đi Ngoài Ra Máu Tốt Nhất Được Sử Dụng

Các loại thuốc trị đi ngoài ra máu có tác dụng cầm máu, đồng thời...
Đi ngoài ra cục máu đông

Đi Ngoài Ra Cục Máu Đông: Nguyên Nhân và Cách Khắc Phục

Đi ngoài ra cục máu đông là hiện tượng khá nguy hiểm, có thể là...