Trào ngược dạ dày

Trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày: Nguyên nhân, triệu chứng, phòng ngừa

Trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày là tình trạng phổ biến, tuy nhiên có thể gây ra nhiều vấn đề đối với sức khỏe và sự phát triển của trẻ nhỏ. Tình trạng trào ngược xuất hiện sau khi trẻ bú hoặc đột ngột thay đổi tư thế nằm, ngồi. Trường hợp trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh diễn ra thường xuyên, bố mẹ nên đưa con đến gặp bác sĩ để thăm khám và điều trị sớm để phòng các biến chứng.

Trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày là do đâu?

Trào ngược dạ dày thực quản là bệnh lý không còn xa lạ với nhiều người. Chứng bệnh tiêu hóa này có thể xảy ra ở bất kỳ đối tượng nào, trong đó trẻ sơ sinh không phải trường hợp ngoại lệ. Trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày là hiện tượng phổ biến, tuy nhiên tuyệt đối không nên chủ quản. Bởi, hệ tiêu hóa của trẻ còn non yếu, axit dạ dày trào ngược nhiều lần có thể gây hại cho niêm mạc, làm tổn thương và ảnh hưởng nghiêm trọng hoạt động tiêu hóa.

Trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày là do đâu?
Trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày là do đâu?

Vậy, nguyên nhân nào khiến trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày? Dưới đây là các nguyên nhân chính:

Hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện

Như đã đề cập, hệ thống tiêu hóa của trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện. Cụ thể, chức năng của cơ thắt thực quản dưới còn yếu khiến cơ đóng mở không ổn định. Điều này là nguyên nhân làm thức ăn từ dạ dày trào ngược lên trên thực quản. Do đó, khi trẻ bú no thường xuyên có tình trạng ọc sữa, nôn trớ,…

Bên cạnh đó, sữa sẽ theo đường miệng đi xuống tâm vị vào dạ dày. Tuy nhiên, do cơ vòng thực quản, cơ van tâm vị chưa thật sự hoàn thiện, chức năng hoạt động còn non yếu làm ứ đọng thức ăn. Đây cũng là nguyên nhân khiến thức ăn trào ngược trở lại thực quản của trẻ nhỏ.

Trẻ bú không đúng tư thế

Theo cấu tạo bình thường, dạ dày trẻ sơ sinh sẽ nằm ngang hay nghiêng về phía bên phải. Trường hợp mẹ cho trẻ bú không đúng tư thế cũng rất dễ gây trào ngược dạ dày. Lúc này, trẻ có thể bị sặc sữa, nôn trớ, chảy sữa qua mũi,…Thậm chí, một vài trường hợp trẻ bị trào ngược gây chảy máu, tím tái cơ thể, ngạt thở. Cần nhanh chóng xử lý giúp trẻ khai thông đường thở để tránh các tình huống đáng tiếc xảy ra.

Các nguyên nhân khác

Ngoài hai nguyên nhân cơ bản kể trên, việc trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày có thể xuất phát từ các bệnh lý bẩm sinh như hẹp môn vị, hội chứng không dung nạp thực phẩm, trẻ bị viêm thực quản, rối loạn tiêu hóa, thần kinh,…Bên cạnh đó còn có các yếu tố liên quan khác như:

  • Trẻ sinh thiếu tháng, mắc bệnh hen suyễn.
  • Trẻ dư cân, béo phì, di truyền bệnh từ bố mẹ.
  • Trẻ nằm thường xuyên khiến thức ăn ứ đọng ở dạ dày gây trào ngược.
  • Chế độ dinh dưỡng ở trẻ chủ yếu dưới dạng lỏng (sữa mẹ), chính vì thế chúng dễ lọt qua khe hở cơ thắt thực quản trào ngược lên trên.

Bố mẹ cần nhận biết sớm tình trạng của con, tìm hiểu nguyên nhân và đưa con đến gặp bác sĩ để thăm khám. Trường hợp cần thiết, các bác sĩ sẽ hướng dẫn phụ huynh biện pháp xử lý, điều trị bằng phương pháp phù hợp cho trẻ, kết hợp chăm sóc tại nhà để bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa và sự phát triển sau này.

Triệu chứng trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày

Không khó để phát hiện tình trạng trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày, bởi hầu như các triệu chứng lâm sàng khá rõ ràng. Bố mẹ nên đưa con đi thăm khám nếu nhận thấy các biểu hiện dưới đây xảy ra thường xuyên:

Triệu chứng trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày
Trẻ thường xuyên quấy khóc, buồn nôn, bỏ bú,…
  • Buồn nôn, nôn ói, ợ chua: Trẻ sơ sinh thường xuyên ợ nóng, ợ chua kèm theo đó là tình trạng nôn mửa là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ trẻ đang mắc chứng trào ngược dạ dày thực quản. Triệu chứng này có thể xảy ra ở trẻ sơ sinh, tuy nhiên phổ biến hơn hết là những bé trên 12 tháng tuổi. Dịch nôn của trẻ đôi khi quan sát thấy có màu vàng hoặc xanh, một số ít nôn ra máu. Trường hợp này khá nguy hiểm cần thăm khám và điều trị sớm.
  • Biếng ăn, bỏ bú: Trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh lặp lại nhiều lần ảnh hưởng đến cổ họng của trẻ. Lúc này, việc nuốt thức ăn có thể gây đau rát khá khó chịu. Chính vì thế, trẻ thường có xu hướng biếng ăn, bỏ bú. Bố mẹ nên theo dõi biểu hiện của con để sớm nhận biết và can thiệp xử lý giúp trẻ, tránh bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.
  • Khó chịu, hay quấy khóc: Trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày thường xuyên gây ra nhiều triệu chứng khó chịu. Chính vì thế, khi mắc bệnh trẻ thường xuyên quấy khóc không rõ nguyên nhân. Lúc này, phụ huynh cần theo dõi, quan sát để nhận biết vấn đề mà con đang gặp phải.
  • Nấc cục: Trẻ sơ sinh có hệ tiêu hóa chưa ổn định, vì thế bé rất dễ bị nấc cục. Đây là biểu hiện bình thường, xuất hiện phổ biến, tuy nhiên cũng có thể là triệu chứng bệnh trào ngược dạ dày thực quản. Bởi, biểu hiện này liên quan đến việc thức ăn, chất lỏng không xuống dạ dày mà tồn đọng lại thực quản, thanh quản gây ra các cơn nấc cục khó chịu cho trẻ nhỏ.
  • Ho thường xuyên: Ngoài những biểu hiện kể trên, trẻ sơ sinh khi bị trào ngược dạ dày còn kèm theo các cơn ho xuất hiện thường xuyên. Cũng giống như bệnh ở người trưởng thành, việc axit dạ dày, thức ăn trào ngược lên thực quản có nguy cơ ảnh hưởng đến hệ hô hấp. Sự kích thích này là nguyên nhân phát sinh những cơn ho bất thường, kéo dài.
  • Khó ngủ, ngủ không ngon: Trào ngược dạ dày thực quản khiến trẻ khó đi vào giấc ngủ, ngủ không ngon giấc, thường xuyên thức giấc và quấy khóc.

Bên cạnh những biểu hiện điển hình kể trên, trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày thực quản có thể gặp phải các triệu chứng khó chịu khác như đau bụng, khó thở, thở khò khè, viêm phổi, phế quản,…Những điều này ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ, dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng, trẻ gầy gò, tăng trưởng chậm.

Trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày có nguy hiểm không?

Mặc dù gây ra không ít triệu chứng khó chịu, tuy nhiên tình trạng trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày có thể tự thuyên giảm khi trẻ được 12 tháng tuổi. Thế nhưng theo thống kê, vẫn còn khoảng 5% số trẻ em bị trào ngược dạ dày kéo dài đến khi biết đi hoặc đến tuổi đi học. Tình trạng trào ngược dạ dày không nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng nhưng ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ nhỏ.

Trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày có nguy hiểm không?
Trào ngược dạ dày thực quản ở trẻ sơ sinh biến chứng có thể gây hại cho hệ hô hấp

Nguy cơ tái đi tái lại tình trạng trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh có thể gây ra không ít hệ lụy. Một số vấn đề trẻ phải đối mặt khi bệnh dạ dày không thuyên giảm như:

  • Gây khó chịu cơ thể: Trào ngược dạ dày thực quản thường xuyên khiến trẻ sơ sinh cảm thấy khó chịu, dễ khóc, cáu gắt sau khi bú. Ngoài ra, bố mẹ khi quan sát kỹ có thể nhận thấy trẻ bị đau thượng vị khi bụng đói, nuốt thức ăn, nước bọt bị đau và vướng cổ.
  • Tăng cân chậm: Tình trạng trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh xảy ra thường xuyên khiến trẻ bỏ ăn, chán ăn. Lâu dần, cơ thể không được cung cấp đủ dinh dưỡng khiến trẻ bị suy dinh dưỡng, chậm tăng cân hơn những đứa trẻ khỏe mạnh khác.
  • Gây bệnh về phổi: Cũng giống như người trưởng thành, trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày thường xuyên có thể gây ảnh hưởng cho hệ hô hấp. Trẻ có nguy cơ mắc các bệnh lý mãn tính về hệ hô hấp như viêm phổi, viêm phế quản,…Nguyên nhân là do axit dạ dày trào ngược lên thực quản có thể tràn vào đường hô hấp gây viêm nhiễm.
  • Gây bệnh tim mạch: Không chỉ ảnh hưởng đến hệ hô hấp, tình trạng trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh lặp lại nhiều lần có nguy cơ đe dọa hoạt động của hệ thống tim mạch. Điển hình là tình trạng tim đập yếu, một số trường hợp trẻ khó thở, ngừng thở sau khi ăn. Bố mẹ cần nhanh chóng đưa con đến gặp bác sĩ để xử lý, tránh rủi ro nguy hiểm.

Trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày không phải là tình trạng hiếm gặp. Tuy nhiên, nếu không sớm điều chỉnh khắc phục, trào ngược lâu ngày khiến axit dạ dày bào mòn niêm mạc đường tiêu hóa, ảnh hưởng cho các cơ quan lân cận. Bố mẹ nên chủ động đưa con thăm khám y tế, tìm hiểu nguyên nhân và can thiệp điều trị sớm, phòng các biến chứng không mong muốn cho trẻ nhỏ.

Cách xử lý và phòng ngừa trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày

Khi đưa trẻ đến cơ sở y tế, bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám triệu chứng và thực hiện các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu, nhằm xác định bệnh lý và xây dựng hướng điều trị cho trẻ. Một số trường hợp cần thiết, các xét nghiệm có thể phải tiến hành, cụ thể như:

Cách xử lý và phòng ngừa trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày
Đưa trẻ đến gặp bác sĩ nếu triệu chứng trào ngược dạ dày xảy ra thường xuyên
  • Chụp X quang dạ dày: Bác sĩ sẽ chỉ định cho từng trường hợp bệnh nhi. Khi đó, trẻ có thể được nuốt một loại chất có tác dụng cản quang trước khi thực hiện xét nghiệm bằng hình ảnh. Bằng các thiết bị chuyên dụng, hình ảnh dạ dày trẻ sẽ được thu chụp trên màn hình. Bác sĩ sẽ thông qua đó nhận định tình trạng trẻ đang gặp phải như mức độ thu hẹp thực quản, tác nhân gây trào ngược,…
  • Kiểm tra pH dạ dày: Trẻ có thể được bác sĩ cho nuốt một đầu dò nội soi nhỏ, mỏng theo dõi pH trong 24 giờ. Phương pháp này giúp chẩn đoán vấn đề trào ngược có liên quan đến bệnh hô hấp không.
  • Nội soi đường tiêu hóa trên: Chèn ống nội soi vào thực quản xuống dạ dày của trẻ, quan sát tình trạng tổn thương trong dạ dày và những vấn đề liên quan khác.

Dựa vào tháng tuổi của trẻ, triệu chứng trẻ đang gặp phải,…bác sĩ sẽ chỉ định các biện pháp kiểm tra chẩn đoán phù hợp. Sau khi có kết quả, bác sĩ sẽ xây dựng hướng điều trị nhằm khôi phục chức năng hệ tiêu hóa, điều trị trào ngược dạ dày cho trẻ sơ sinh.

Mặc dù nôn trớ là biểu hiện thường gặp sau khi bú ở trẻ nhỏ, tuy nhiên bố mẹ không nên chủ quan. Bởi đây cũng có thể là triệu chứng cảnh báo bệnh lý dạ dày nguy hại cho sức khỏe và sự phát triển của trẻ. Do đó, bố mẹ nên chủ động đưa con đến bệnh viện thăm khám nếu thấy trẻ quấy khóc, ho, nôn trớ,…thường xuyên.

Dưới đây là những hướng xử lý khi trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày, bố mẹ có thể tham khảo:

Biện pháp chăm sóc tại nhà

Trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh như đã đề cập có thể tự thuyên giảm sau khi trẻ 12 tháng tuổi mà không cần can thiệp điều trị. Do đó, bố mẹ có thể giúp con giảm triệu chứng khó chịu qua các biện pháp chăm sóc tại nhà như:

Cách xử lý và phòng ngừa trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày
Bố mẹ có thể xử lý trào ngược dạ dày bằng biện pháp thay đổi tư thế bú cho trẻ phù hợp hơn
  • Cho trẻ bú đúng tư thế, tránh để trẻ nằm khi bú, sau khi bú nên giúp con vỗ ợ.
  • Không nên cho trẻ bú quá nhiều, có thể chia thành nhiều lần cho con bú để tránh tình trạng trẻ sơ sinh bị nôn trớ khó chịu.
  • Trường hợp trẻ bú bình, mẹ nên để con nằm kê cao đầu khi bú. Không để trẻ nằm sấp sau khi ăn, bởi tư thế này là nguy cơ khiến trẻ bị trào ngược dạ dày.
  • Vệ sinh miệng cho trẻ bằng nước ấm, cho bé nằm nghiêng khi ngủ sẽ giảm tình trạng nôn trớ hoặc làm sặc sữa lên mũi khiến tắc nghẽn đường thở. Kê đầu bé với gối mềm dành riêng cho trẻ sơ sinh để giảm trào ngược.
  • Xử lý trường hợp sặc sữa ở mũi bằng cách hút sữa, cho trẻ nằm nghiêng và vỗ nhẹ lưng trẻ. Bố mẹ nên tham khảo cách xử lý với bác sĩ chuyên khoa để chăm sóc trẻ sơ sinh an toàn và hiệu quả hơn.
  • Tuyệt đối không nên để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá, giữ không gian sống trong lành, thoáng mát giúp trẻ sơ sinh phát triển tốt nhất.

Trên đây là những vấn đề cơ bản mà bố mẹ nên lưu ý trong việc chăm sóc trẻ sơ sinh, tránh tình trạng ọc sữa, nôn trớ cho trẻ. Trường hợp trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày thường xuyên, bố mẹ nên đưa con thăm khám và điều trị dưới sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

Sử dụng thuốc

Dùng thuốc điều trị bệnh cho trẻ sơ sinh thường không phải là lựa chọn ưu tiên. Bởi, cơ thể trẻ còn non yếu, nguy cơ gặp tác dụng phụ cao hơn người trưởng thành, ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ về sau. Tuy nhiên, trong trường hợp cấp thiết, bác sĩ có thể chỉ định thuốc phù hợp giúp điều trị bệnh cho trẻ nhỏ.

Bố mẹ tuyệt đối không tự ý cho trẻ em sử dụng thuốc tân dược khi chưa được bác sĩ chỉ định để tránh các rủi ro không mong muốn. Một số thuốc được dùng trong trường hợp trào ngược nặng giúp kiểm soát axit dạ dày cho trẻ như thuốc ức chế bơm proton, thuốc chẹn H2, ức chế axit dạ dày,…

Cách xử lý và phòng ngừa trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày
Sử dụng thuốc điều trị trào ngược dạ dày cho trẻ sơ sinh khi được bác sĩ chuyên khoa chỉ định

Sử dụng theo đúng hướng dẫn của bác sĩ để giảm thiểu các nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe trẻ nhỏ. Ngoài ra, bố mẹ nên kết hợp sử dụng thuốc và điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, thói quen sinh hoạt cho trẻ để sớm cải thiện hệ tiêu hóa, phục hồi sức khỏe cho trẻ sơ sinh.

Can thiệp phẫu thuật

Trường hợp đặc biệt, trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh quá nghiêm trọng, không điều trị nội khoa hoặc xử lý bằng chăm sóc tại nhà sẽ phải can thiệp phẫu thuật điều trị. Tuy nhiên, tỷ lệ bệnh nhi áp dụng phương pháp này không nhiều, chỉ dùng đối với tình trạng đặc biệt, bệnh tái phát nhiều lần hoặc có nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Đa số các trường hợp trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày đều không phát sinh các biến chứng và có chiều hướng thuyên giảm khi trẻ tròn năm tuổi. Tuy nhiên, bố mẹ không nên chủ quan. Nếu nhận thấy tình trạng trào ngược dạ dày ở trẻ xảy ra thường xuyên, tái phát nhiều lần mặc dù đã áp dụng phương pháp xử lý tại nhà, bố mẹ nên đưa con đến gặp bác sĩ. Can thiệp điều trị sớm để phòng tránh các rủi ro ảnh hưởng sức khỏe và sự phát triển của trẻ.

 Có thể bạn quan tâm:

Tin xem thêm

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chia sẻ
Bỏ qua