Đau dạ dày

Nóng Rát Dạ Dày: Nguyên Nhân Và Cách Khắc Phục Nhanh Chóng

Nóng rát dạ dày là tình trạng vùng bụng trên rốn và dưới xương ức bị cồn cào, nóng rát và khó chịu. Hiện tượng này thường là hệ quả của thói quen ăn uống không khoa học, sinh hoạt kém lành mạnh. Hoặc cũng có thể là dấu hiệu của một số bệnh lý cần được tiến hành thăm khám và điều trị kịp thời.

Nguyên nhân dẫn đến nóng rát dạ dày

Nóng rát dạ dày là tình trạng cơn đau đau bùng phát ở vùng bụng trên rốn và dưới xương ức kèm theo hiện tượng nóng rát, khó chịu. Triệu chứng ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động ăn uống, sinh hoạt hàng ngày cũng như hiệu suất học tập – làm việc của người bệnh.

Nóng rát dạ dày: Nguyên nhân và cách khắc phục nhanh chóng
Nóng rát dạ dày là tình trạng vùng bụng trên rốn và dưới xương ức bị cồn cào, nóng rát và khó chịu

Tình trạng nóng dạ dày có thể bùng phát với tần suất ít hoặc liên tục còn tùy thuộc vào nguyên nhân khởi phát và mức độ các biểu hiện đi kèm. Dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng nóng rát dạ dày:

1. Biểu hiện bệnh dạ dày, thực quản

Số liệu thống kê cho thấy, tình trạng nóng rát dạ dày thường là triệu chứng của những bệnh lý ở dạ dày, thực quản. Tình trạng này bùng phát mạnh sau khi ăn no, bụng đói hoặc xuất hiện vào ban đêm.

Trào ngược sau sinh sẽ được dập tắt vĩnh viễn sau 1 liệu trình nhờ bài thuốc của Vua Tự Đức, TUYỆT ĐỐI không gây ảnh hưởng sức khỏe mẹ và bé. XEM NGAY
  • Trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Bệnh lý đặc trưng bởi hiện tượng axit cùng với thức ăn trong dạ dày trào ngược lên thực quản. Trào ngược dạ dày thực quản gây ra các triệu chứng như nóng rát dạ dày, ợ hơi, ợ nóng, đầy hơi, trớ thức ăn, buồn nôn, nôn mửa,… Tình trạng này kéo dài có thể gây hôi miệng, sâu răng cũng như tăng nguy cơ khởi phát những bệnh hô hấp mãn tính.
  • Viêm loét dạ dày tá tràng: Đây được xem là một trong những nguyên nhân phổ biến gây nóng rát dạ dày. Bên cạnh đó, viêm loét dạ dày tá tràng còn khiến người bệnh đau thượng vị, ợ chua, ợ hơi, buồn nôn, nôn mửa, khó tiêu, ăn uống kém,… Những triệu chứng bệnh lý thường bùng phát khi ăn quá no/ quá đói, dung nạp thực phẩm/ thức uống kích thích niêm mạc dạ dày hoặc căng thẳng quá mức.
  • Hội chứng Zollinger-Ellison: Hội chứng Zollinger-Ellison xuất hiện khi cơ thể hình thành nhiều u gastrin. Khối u này tăng sinh hormone gastrin kích thích dạ dày tiết nhiều axit dịch vị. Do đó, một số trường hợp mắc hội chứng này có thể gây ra một số triệu chứng liên quan đến dạ dày như nóng rát thượng vị, đầy hơi, buồn nôn, cồn cào. Nếu không được can thiệp phẫu thuật kịp thời có thể làm tăng nguy cơ khởi phát các biến chứng như loét viêm, thủng dạ dày.

2. Tác dụng thuốc điều trị

Triệu chứng nóng rát dạ dày, buồn nôn, cồn cào bụng cũng có thể là hệ quả của việc lạm dụng thuốc điều trị (corticoid, NSAID và kháng sinh). Theo đó, thuốc chống viêm không steroid (NSAID) và corticoid đều gây ức chế prostaglandin – thuộc 1 loại axit béo có vai trò là trung gian trọng thụ cảm tính hiệu đau cũng như phản ứng viêm. Do đó, khi thành phần này bị ức chế sẽ làm dịu cơn đau nhức, đồng thời cải thiện tình trạng viêm nhiễm.

Tuy nhiên, prostaglandin ở hệ tiêu hóa làm nhiệm vụ giảm bài tiết axit dịch vị bài tiết bởi histamin hoặc pentagastrin. Do đó, việc ức chế thành phần này sẽ khiến lượng dịch vị dịch trong dạ dày tăng sinh và gây ra các triệu chứng đau thượng vị, nóng rát dạ dày, ợ hơi, buồn nôn, nôn mửa,…

Tác dụng thuốc điều trị
Triệu chứng nóng rát dạ dày, buồn nôn, cồn cào bụng cũng có thể là hệ quả của việc lạm dụng thuốc điều trị

Tuy kháng sinh có thể tiêu diệt các vi khuẩn gây hại nhưng một số nhóm thuốc có thể gây ảnh hưởng đến cơ quan tiêu hóa. Khi được hấp thu, kháng sinh có thể tiêu diệt một số lợi khuẩn trong đường ruột. Điều này sẽ làm mất cân bằng hệ vi sinh, dẫn đến tình trạng đau bụng, đầy hơi, khó tiêu, nóng rát.

3. Lạm dụng bia rượu

Nóng rát dạ dày thường khởi phát ngay sau khi sử dụng bia rượu, nhất là các loại rượu có nồng độ cao. Sau khi được dung nạp vào dạ dày, những thành phần trong thức uống này sẽ làm tăng độ axit dịch vị dạ dày khiến vùng niêm mạc ruột non và dạ dày bị kích thích và dẫn đến hiện tượng nóng rát, khó chịu.

Thói quen uống bia rượu quá mức, cồn và những hoạt chất có trong thức uống này có thể bào mòn niêm mạc và làm tăng nguy cơ loét viêm dạ dày tá tràng. Không chỉ ảnh hưởng, gây hại cho dạ dày, bia rượu còn gây tổn thương đến tụy, gan và thoái hóa hệ thần kinh trung ương.

4. Ăn uống kém khoa học

Thói quen ăn uống kém khoa học, thường xuyên dung nạp những thực phẩm cay nóng, chứa nhiều gia vị được xem là nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng nóng rát dạ dày. Một số gia vị cay nóng như tiêu, ớt, quế, tỏi,.. có thể gây kích thích niêm mạc dạ dày, thực quản và khởi phát những triệu chứng khó chịu.

Tuy nhiên, những trường hợp nóng rát dạ dày khởi phát do nguyên nhân này sẽ tự thuyên giảm sau vài giờ hoặc vài ngày. Với người mắc bệnh lý về tiêu hóa sẵn, việc dung nạp những món ăn cay nóng có thể khiến các triệu chứng bùng phát nghiêm trọng hơn.

5. Các nguyên nhân khác

Ngoài những nguyên nhân phổ biến trên, tình trạng nóng rát dạ dày còn có thể bùng phát bởi một số nguyên nhân sau:

Dị ứng thực phẩm

Triệu chứng nóng rát dạ dày cũng có thể khởi phát khi bị dị ứng thực phẩm. Tình trạng này xảy ra khi hệ miễn dịch nhầm lẫn protein trong thực phẩm là dị nguyên và đối kháng lại bằng cách giải phóng histamin khỏi phức hợp protein.

Khi histamin được phóng thích vào niêm mạc tiêu hóa, hô hấp và da sẽ kích thích phản ứng dị ứng và bùng phát các triệu chứng từ mức độ nhẹ đến nghiêm trọng như nổi mề đay, mẩn ngứa, buồn nôn, ngứa cổ họng, đau bụng âm ỉ, nóng rát dạ dày, khó thở,… Với những trường hợp bị dị ứng nặng có thể gây choáng, ngất xỉu, cần đến bệnh viện để được xử lý kịp thời, tránh nguy hiểm đến tính mạng.

Hút thuốc lá

Lượng Nicotine có trong thuốc lá không chỉ ảnh hưởng đến phổi, tim mạch và tác động tiêu cực đến niêm mạc cơ quan tiêu hóa. Trong các nghiên cứu nhận thấy, thành phần này có thể tăng kích thích sản sinh endothelin, đây là một loại protein có thể gây suy giảm lớp màng bảo vệ niêm mạc dạ dày.

Các nguyên nhân khác
Lượng Nicotine có trong thuốc lá không chỉ ảnh hưởng đến phổi, tim mạch và tác động tiêu cực đến niêm mạc cơ quan tiêu hóa

Ngoài ra, khói thuốc lá còn làm tăng kích thích tuyến thượng thận sản xuất hormone cortisol gây căng thẳng, kích thích dạ dày tiết nhiều axit dịch vị nhiều hơn mức bình thường và kèm theo một số triệu chứng như buồn nôn, nôn mửa, trào ngược dạ dày thực quản,…

Hội chứng ruột kích thích (IBS)

Đây là một dạng rối loạn cơ năng ở ruột già và điển hình bởi tình trạng đại tràng có nhu động nhanh hoặc chậm bất thường. Người bị hội chứng ruột kích thích thường không xuất hiện những tổn thương thực thể như ổ loét viêm, khối u. Hiện nay, vẫn chưa xác định nguyên nhân khởi phát hội chứng IBS. Tuy nhiên, tình trạng này được đánh giá lành tình và hiếm khi phát sinh các biến chứng nguy hiểm.

Tuy nhiên, các triệu chứng IBS như nóng rát dạ dày, đau bụng âm ỉ, đầy hơi, chướng bụng, tiêu chảy xen lẫn táo bón, phân có chất nhầy, ăn không tiêu, cơ thể xanh xao,… ảnh hưởng trực tiếp đến thể trạng cũng như tâm lý của người bệnh.

Thoát vị hoành

Cơ hoành đóng vai trò ngăn cách giữa ổ bụng và lồng ngực. Thoát vị hoành khởi phát khi phần trên của dạ dày bị nhô ra khỏi cơ hoành và xâm lấn vào không gian của lồng ngực. Cũng giống với IBS, nguyên nhân dẫn đến thoát vị hoành vẫn chưa được xác định cụ thể. Bệnh lý khiến người bệnh đau thượng vị, nóng rát dạ dày, đau thắt ngực, ợ hơi, đầy hơi, ợ nóng, cồn cào, khó chịu, nhất là sau khi ăn no.

Những vấn đề về gan

Áp xe gan, gan nhiễm mỡ, viêm gan siêu vi,… là những vấn đề về gan phổ biến. Tổn thương cơ quan này có thể làm tăng nguy cơ nóng rát dạ dày, buồn nôn, nôn mửa, vàng da, nước tiểu có màu vàng đậm, chán ăn, phân nhạt,…

Thực tế, hiện tượng nóng rát dạ dày có thể khởi phát bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Tuy nhiên, nguyên nhân phổ biến là thói quen ăn uống, sinh hoạt không lành mạnh hoặc dấu hiệu của những bệnh lý về thực quản, dạ dày.

Các cách khắc phục nóng rát dạ dày nhanh chóng

Tình trạng nóng rát dạ dày ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động ăn uống, cơ thể suy nhược, mệt mỏi, suy giảm chất lượng giấc ngủ cũng như hiệu suất làm việc – học tập. Ngoài ra, trường hợp triệu chứng khởi phát do những bệnh lý gây ra nếu không được khắc phục kịp thời có thể tiến triển nặng nề và gây ra những biến chứng nguy hiểm.

Dưới đây là một số biện pháp giúp khắc phục tình trạng nóng rát dạ dày và một số biểu hiện đi kèm:

1. Áp dụng một số mẹo cải thiện tại nhà

Với những trường hợp nóng rát dạ dày do chế độ ăn uống, sinh hoạt không hợp lý, kém khoa học, bạn có thể tận dụng các thảo dược tự nhiên để cải thiện. Ưu điểm của mẹo chữa này là lành tính, an toàn, hạn chế phát sinh tác dụng phụ và mang lại tác dụng nhanh. Tuy nhiên, biện pháp này chỉ có tác dụng hỗ trợ cải thiện, không thể thay thế biện pháp y tế.

Áp dụng một số mẹo cải thiện tại nhà
Uống 1 tách trà hoa cúc ấm sẽ làm dịu tình trạng nóng rát dạ dày, cồn cào, buồn nôn và nôn mửa hiệu quả

Dưới đây là một số mẹo chữa nóng rát dạ dày được áp dụng phổ biến và mang lại kết quả tích cực:

  • Uống nước muối ấm: Ngay khi cơn đau bùng phát, bạn có thể uống 1 cốc nước muối ấm để cải thiện. Nước muối ấm có tác dụng trung hòa lượng axit dạ dày dư thừa, bù điện giải và giải độc hiệu quả. Với những trường hợp nóng rát dạ dày đi kèm với biểu hiện nôn mửa nhiều, bạn có thể pha 2 lít nước muối nhạt và chia thành nhiều lần uống trong ngày để kiểm soát triệu chứng.
  • Uống trà hoa cúc ấm cải thiện: Không giống như những loại trà khác, trà hoa cúc không chứa caffeine. Thay vào đó, loại trà này chứa các hoạt chất chống oxy, khoáng chất và vitamin cần thiết cho cơ thể, nhất là cơ quan tiêu hóa. Trong đó, bisabolol có trong thảo dược này có khả năng chống viêm, ức chế vi khuẩn gây hại và làm giảm kích ứng hiệu quả. Do đó, uống 1 tách trà hoa cúc ấm sẽ làm dịu tình trạng nóng rát dạ dày, cồn cào, buồn nôn và nôn mửa hiệu quả.
  • Trà gừng mật ong: Trà gừng mật ong không chỉ giúp cải thiện hiện tượng nóng rát dạ dày mà còn chống nôn mửa, buồn nôn và hỗ trợ hoạt động tiêu hóa. Bên cạnh đó, hoạt chất Gingerol có trong gừng còn giúp giảm đau, chống viêm.
  • Một số mẹo chữa khác: Ngoài những các chữa trên, người bệnh cũng có thể tận dụng một số thảo dược có tính mát, làm dịu nóng rát dạ dày như rau má, nha đam, lá diếp cá, thìa là, cần tây,…

2. Thay đổi lối sống, sinh hoạt

Thay đổi lối sống sinh hoạt được xem là một trong những biện pháp kiểm soát tình trạng nóng rát dạ dày hiệu quả. Biện pháp này tuy không có khả năng giảm nhanh cảm giác nóng rát nhưng hỗ trợ tác dụng của các biện pháp chữa trị đạt được kết quả tốt nhất, điều hòa hoạt động tiêu hóa và phòng ngừa triệu chứng bùng phát.

Bên cạnh đó, việc xây dựng lối sống lành mạnh, khoa học còn góp phần ngăn ngừa các bệnh lý đường tiêu hóa, tăng khả năng hấp thu dưỡng chất và phòng ngừa bệnh trĩ, chứng tiêu chảy, táo bón,…

Thay đổi lối sống, sinh hoạt
Tăng cường bổ sung những thực phẩm lành mạnh, có lợi cho hệ tiêu hóa như trái cây tươi, rau xanh, các loại ngũ cốc, hạt, cá, sữa chua, trứng,…

Dưới đây là cách giúp xây dựng lối sống sinh hoạt lành mạnh để phòng ngừa nóng rát dạ dày hiệu quả:

  • Không sử dụng các thực phẩm chế biến sẵn, món ăn chứa nhiều dầu mỡ, gia vị cay nóng. Bởi các gia vị, chất bảo quản, dầu mỡ trong những loại thực phẩm này có thể gây rối loạn tiêu hóa, dẫn đến đầy hơi, nóng rát dạ dày, chướng bụng.
  • Không sử dụng bia rượu, nước ngọt có gas và hạn chế dùng trà đặc, cà phê
  • Tăng cường bổ sung những thực phẩm lành mạnh, có lợi cho hệ tiêu hóa như trái cây tươi, rau xanh, các loại ngũ cốc, hạt, cá, sữa chua, trứng,… Không chỉ cung cấp nguồn dinh dưỡng dồi dào, những thực phẩm này còn hỗ trợ hoạt động tiêu hóa diễn ra tốt hơn.
  • Cung cấp đủ nước giúp điều hòa nhu động ruột, trung hòa axit dạ dày, đảm bảo hoạt động của các cơ quan bài tiết. Do đó, bạn cần uống từ 2 – 2.5 lít nước mỗi ngày.
  • Dành nhiều thời gian nghỉ ngơi, thư giãn. Tránh căng thẳng quá mức, lo âu và hút thuốc lá.
  • Không để bụng đói, ăn quá no, ăn khuya thường xuyên, bỏ bữa, ăn không đúng giờ,… Đồng thời tránh vận động mạnh hoặc nằm yên sau khi ăn.
  • Thói quen thức khuya và lười vận động có thể khiến các triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản, viêm loét dạ dày, hội chứng ruột kích thích và những vấn đề tiêu hóa khác trở nên nặng nề hơn.
  • Mỗi ngày, dành khoảng 15 – 30 phút để thực hiện những bộ môn vận động có cường độ nhẹ nhàng, vừa sức. Trong các nghiên cứu nhận thấy, hoạt động thể chất đều đặn và đúng phương pháp sẽ giúp điều hòa nhu động ruột, hạn chế hoạt động bài tiết axit dịch vị và co bóp quá mức của dạ dày.

3. Thận trọng khi sử dụng thuốc

Việc tự ý sử dụng thuốc điều trị khi chưa tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa không chỉ khiến tình trạng nóng rát dạ dày trở nên nặng nề mà còn làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa và tăng nguy cơ loét dạ dày.

Do đó, để đạt được hiệu quả chữa trị tốt nhất, đồng thời ngăn ngừa phát sinh rủi ro, người bệnh cần lưu ý một số vấn đề sau trong quá trình sử dụng thuốc điều trị:

  • Chỉ sử dụng thuốc sau khi đã tham khảo ý kiến bác sĩ/ dược sĩ ngay cả những loại thuốc không kê toa. Đồng thời, người bệnh cần tuân thủ chỉnh định về liều dùng và tần suất sử dụng thuốc.
  • Với những trường hợp gặp những vấn đề dạ dày nên dùng thuốc Paracetamol thay thế cho nhóm thuốc NSAID. Tuy nhiên, nếu có tiền sử nghiện bia rượu, gan cần thận trọng khi dùng cả 2 nhóm thuốc này.
  • Kháng sinh và Corticoid là những nhóm thuốc ảnh hưởng đến dạ dày và cơ quan tiêu hóa. Bên cạnh đó, các thành phần hoạt chất có trong nhóm thuốc này còn có thể gây ra một số tác dụng phụ nặng nề. Chính vì vậy, người bệnh chỉ sử dụng thuốc khi có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
  • Uống thuốc với 300ml nước lọc nhằm làm giảm kích thích lên niêm mạc dạ dày, tránh nằm yên sau khi sử dụng thuốc ít nhất 20 – 30 phút.
  • Trường hợp mắc các vấn đề về gan, thận, dạ dày, cần thông báo với bác sĩ chuyên khoa để được khám và tư vấn loại thuốc phù hợp với tình trạng bệnh lý.

Nóng rát dạ dày – Khi nào cần gặp bác sĩ?

Ngoài những nguyên nhân phổ biến (ăn uống không khoa học, sinh hoạt kém lành mạnh, dùng thuốc,…), tình trạng nóng rát dạ dày còn có thể là dấu hiệu của những bệnh lý dạ dày như thực quản, gan,… Lúc này, triệu chứng sẽ không thể tự thuyên giảm mà bắt buộc can thiệp y tế.

Nóng rát dạ dày - Khi nào cần gặp bác sĩ?
Khi nhận thấy các triệu chứng bất thường đi kèm với chứng nóng rát thượng vị, bạn cần đến bệnh viện để được xử lý kịp thời

Do đó, khi nhận thấy các biểu hiện sau, bạn cần nhanh chóng đến bệnh viện để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, chẩn đoán và điều trị đúng cách:

  • Buồn nôn, nôn mửa dữ dội
  • Nóng rát dạ dày kéo dài, không có xu hướng thuyên giảm sau khi áp dụng các biện pháp tại nhà
  • Ăn uống kém, cơ thể suy nhược, xanh xao, gầy yếu
  • Đau bụng dữ dội
  • Da ngứa ngáy, vàng da
  • Ớn lạnh, sốt cao
  • Hoặc đi kèm với các triệu chứng bất thường khác

Nóng rát dạ dày là tình trạng phổ biến và khởi phát bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Triệu chứng có thể do thói quen sinh hoạt, ăn uống không khoa học gây ra hoặc cũng có thể là biểu hiện của những bệnh lý tiềm ẩn cần được khắc phục kịp thời. Do đó, khi nhận thấy các triệu chứng bất thường đi kèm với chứng nóng rát thượng vị, bạn cần đến bệnh viện để được xử lý kịp thời.

Có thể bạn quan tâm:

Tin xem thêm

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chia sẻ
Bỏ qua