Hội Chứng Ruột Kích Thích: Triệu chứng và Cách Điều Trị

Hội chứng ruột kích thích là một dạng rối loạn chức năng đại tràng mãn tính, đặc trưng bởi các tình trạng như khó tiêu, tiêu chảy, táo bón, đầy bụng và xuất hiện chất nhầy trong phân. Do chưa thể xác định nguyên nhân cụ thể nên hiện nay điều trị bệnh lý chủ yếu là cải thiện các triệu chứng lâm sàng nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống.

Hội chứng ruột kích thích là gì?

Hội chứng ruột kích thích (Irritable bowel syndrome – IBS) đề cập đến tình trạng rối loạn chức năng của đại tràng, có xu hướng tái đi tái lại nhiều lần nhưng không gây tổn thương về mặt giải phẫu, tổ chức học và sinh hoá. Tỷ lệ mắc phải bệnh lý này chiếm khoảng 5 – 20% dân số và phổ biến ở nữ giới – nhất là người dưới 45 tuổi.

bệnh hội chứng ruột kích thích
Hội chứng ruột kích thích là một dạng rối loạn chức năng đại tràng mãn tính

IBS còn được gọi là viêm đại tràng co thắt, viêm đại tràng mãn tính, ruột co thắt, viêm đại tràng tiết nhầy, viêm đại tràng chức năng,… Tuy nhiên, hiện nay tình trạng rối loạn chức năng ở đại tràng đã được thống nhất với tên gọi là hội chứng ruột kích thích.

Bệnh lý được đánh giá là tương đối lành tính, không gây ra các biến chứng nặng nề làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ cũng như không làm tăng nguy cơ ung thư như viêm đại tràng hoặc các bệnh lý xuất hiện tổn thương thực tế. Tuy nhiên, chức năng đại tràng bị rối loạn gây ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cuộc sống, dẫn đến sụt cân, mất ngủ, cơ thể mệt mỏi, tác động tiêu cực đến yếu tố tâm lý.

Các nghiên cứu nhận thấy, hội chứng ruột kích thích có liên quan đến sự tác động qua lại giữa hệ thống thần kinh ruột (trục não – ruột) và hệ thần kinh trung ương. Bệnh lý không bắt nguồn từ chế độ ăn uống, sinh hoạt, tác dụng phụ của thuốc điều trị, nhiễm trùng như các bệnh ở đường tiêu hoá khác. Tuy nhiên, những yếu tố này có thể khiến triệu chứng của IBS chuyển biến nặng nề hơn.

Dấu hiệu nhận biết bệnh hội chứng ruột kích thích

Hội chứng ruột kích thuốc không gây ra các triệu chứng điển hình và dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác ở đường tiêu hoá. Theo đó, mức độ triệu chứng còn có sự khác biệt đối với từng trường hợp cụ thể.

Dấu hiệu nhận biết
Cảm giác đau quặn bụng hoặc âm ỉ, cơn đau có xu hướng thuyên giảm sau khi đi tiêu

Một số biểu hiện thường gặp do hội chứng gây ra:

  • Cảm giác đau quặn bụng hoặc âm ỉ, cơn đau có xu hướng thuyên giảm sau khi đi tiêu
  • Đầy hơi
  • Cảm giác chướng bụng
  • Táo bón hoặc tiêu chảy, đôi khi xuất hiện xen kẽ giữa tiêu chảy và táo bón
  • Phân có chất nhầy nhưng không có máu

Các biểu hiện của IBS thường tái đi tái lại nhiều lần, xảy ra tối thiểu trong 6 tháng với tần suất thấp nhất 3 ngày/ tháng.

Trong một số trường hợp, bệnh lý có thể gây ra các triệu chứng nặng nề hơn như:

  • Chán ăn
  • Sụt cân
  • Thiếu máu
  • Bên cạnh đó, bệnh lý kéo dài còn có thể gây ra căng thẳng, lo âu quá mức

Nguyên nhân gây ra hội chứng ruột kích thích

Hiện nay, y học vẫn chưa thể xác định nguyên nhân cụ thể gây ra hội chứng ruột kích thích. Tuy nhiên, thông qua tiếp nhận và điều trị, các bác sĩ nhận thấy, bệnh có mối liên hệ với nhiều yếu tố khác nhau.

Nguyên nhân gây ra hội chứng ruột kích thích
Việc tiêu thụ các thức ăn chứa nhiều chất béo, khó tiêu có thể khiến các triệu chứng bệnh lý tiến triển nặng nề hơn

Theo đó, IBS có thể bắt nguồn từ các nguyên nhân trực tiếp sau:

  • Rối loạn co bóp ống tiêu hoá: Nhu động ruột của đại tràng quá chậm hoặc quá nhanh ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động tiêu hoá, gây tiêu chảy, táo bón, khó tiêu, đầy bụng,…. đồng thời làm tăng nguy cơ mắc phải hội chứng ruột kích thích.
  • Các vấn đề về tâm thần: Hệ thần kinh trung ương và hệ thần kinh ruột có thể bị rối loạn khi xuất hiện những vấn đề về tâm thần như căng thẳng, suy nhược, rối loạn lo âu. Những bất thường ở hệ thần kinh khiến chức năng đại tràng rối loạn, tác động tiêu cực đến hoạt động tiêu hoá, đồng thời làm phát sinh các biểu hiện lâm sàng.

Ngoài những nguyên nhân trên, các biểu hiện IBS có thể bùng phát, tiến triển nặng nề khi xuất hiện các yếu tố như:

  • Thực phẩm: Thực tế, các triệu chứng của hội chứng ruột kích thích có xu hướng tiến triển nặng nề hơn khi dị ứng hoặc không dung nạp thực phẩm. Bên cạnh đó, một số loại thực phẩm cũng có thể gây khó tiêu, chướng bụng, táo bón. Một số loại thực phẩm tác động đến bệnh lý, bao gồm bông cải xanh, thức uống chứa gas, bia rượu, sữa, chất béo, cải bắp, socoala,…
  • Căng thẳng quá mức: Thực tế nhận thấy, căng thẳng thần kinh làm tăng mức độ rối loạn của hệ thần kinh ruột, từ đó khiến các biểu hiện hội chứng ruột kích thích trở nên nặng nề hơn.
  • Nội tiết – giới tính: Nữ giới có nguy cơ mắc IBS cao hơn so với nam giới. Hơn nữa, thay đổi nội tiết trong thời gian hành kinh và mang thai có thể khiến các triệu chứng của bệnh trở nên nặng nề hơn.
  • Các loại thuốc: Một số loại thuốc giảm đau, kháng viêm, kháng sinh có thể gây viêm dạ dày, tổn thương ống tiêu hoá. Mặc dù không phải là nguyên nhân khởi phát nhưng các loại thuốc này có thể khiến triệu chứng IBS tiến triển nặng nề hơn.
  • Ảnh hưởng của một số bệnh lý: Chức năng của đại tràng có thể bị rối loạn do nhiễm khuẩn ruột, ảnh hưởng sau phẫu thuật cắt túi mật, viêm dạ dày – ruột,…

Những đối tượng có nguy cơ cao bị hội chứng ruột kích thích:

  • Người có tiền sử gia đình mắc hội chứng ruột kích thích
  • Nữ giới dưới 45 tuổi
  • Người gặp các vấn đề tâm lý như trầm cảm, rối loạn nhân cách, căng thẳng, lo lắng,…
  • Nữ giới có nội tiết tố bất ổn

Hội chứng ruột kích thích nguy hiểm không?

Hội chứng ruột kích thích là một dạng rối loạn chức năng của đại tràng thường gặp. Bệnh lý khá lành tính, không xuất hiện tổn thương thực thể và cũng không làm tăng nguy cơ bị ung thư. Tuy nhiên, hoạt co bóp quá nhanh hoặc quá chậm ở ống tiêu hoá có thể gây tình trạng táo bón, tiêu chảy kéo dài, làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng,…

Hội chứng ruột kích thích nguy hiểm không? 
Hội chứng ruột kích thích nếu không được kiểm soát tốt có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh trĩ

Bệnh nếu không được kiểm soát có thể tiến triển dai dẳng và gây ra các biến chứng nặng nề như:

  • Tăng nguy cơ mắc bệnh trĩ: Táo bón và tiêu chảy kéo dài có thể làm tăng áp lực lên trực tràng – hậu môn khiến đám rối tĩnh mạch bị ứ huyết, giãn, tạo thành búi các búi trĩ. Mặc dù không đe doạ đến sức khoẻ nhưng bệnh trĩ gây vướng víu trong quá trình sinh hoạt, lao động, ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.
  • Cơ thể suy nhược: Khi ruột già bị rối loạn chức năng có thể làm giảm khả năng hấp thu dưỡng chất. Hơn nữa, chế độ ăn uống kiêng khem để kiểm soát IBS còn khiến cơ thể không được bổ sung đầy đủ các dưỡng chất thiết yếu. Do đó, hội chứng ruột kích thích kéo dài có thể gây ra tình trạng sụt cân, suy nhược cơ thể.
  • Ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống: Các triệu chứng do bệnh lý gây ra không chỉ tác động đến hoạt động ăn uống, sinh hoạt hàng ngày, đại tiện mà còn gây ra nhiều phiền toái khi lao động, học tập, làm việc,… Bên cạnh đó, tình trạng bệnh tái đi tái lại còn gây lo lắng, chán nản, đồng thời làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề tâm lý.

Chẩn đoán hội chứng ruột kích thích

Như đã đề cập, IBS không có biểu hiện điển hình nên rất dễ nhầm lẫn với những vấn đề khác ở ống tiêu hoá. Do đó trước khi điều trị, bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám lâm sàng và áp dụng một số kỹ thuật xét nghiệm để chẩn đoán bệnh lý, đồng thời loại trừ một số khả năng có thể xảy ra.

Chẩn đoán hội chứng ruột kích thích 
Trước khi điều trị, bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám lâm sàng và áp dụng một số kỹ thuật xét nghiệm để chẩn đoán bệnh lý

Do không xuất hiện tổn thương thực thế nên chẩn đoán bệnh lý chủ yếu là loại trừ những bệnh lý có biểu hiện lâm sàng tương tự. Để chẩn đoán IBS, bác sĩ sẽ dựa vào 2 tiêu chuẩn sau:

  • Tiêu chuẩn Rome: Tiêu chuẩn này căn cứ vào các biểu hiện lâm sàng như đau bụng, khó chịu xảy ra với tần suất 3 ngày/ tháng và liên tục trong 3 tháng. Kết hợp với 2 biểu hiện đi kèm là tăng số lần đi tiêu, thay đổi độ đặc của phẩn.
  • Tiêu chí Manning: Tiêu chuẩn này sẽ tập trung vào tình trạng giảm mức độ đau sau đại tiện, độ đặc của phân thay đổi, xuất hiện chất nhầy trong phân, luôn có cảm giác đi tiêu không hết phân,…

Bên cạnh đó, bác sĩ có thể căn cứ vào một số triệu chứng báo động để chẩn đoán bệnh lý như:

  • Tiêu chảy kéo dài tác động xấu đến chất lượng giấc ngủ
  • Thiếu máu do sắt
  • Sốt
  • Sụt cân đột ngột
  • Đau bụng – mức độ cơn đau không thuyên giảm sau khi đại tiện
  • Chảy máu trực tràng
  • Khởi phát sau 50 tuổi

Đối với những trường hợp xuất hiện các triệu chứng báo động, bác sĩ có thể yêu cầu bệnh nhân kiểm tra bổ sung nhằm loại trừ các bệnh lý có khả năng xảy ra như:

  • Nội soi: Đây là thủ thuật chẩn đoán phổ biến đối với các bệnh lý ở đường tiêu hoá xuất hiện tổn thương thực thể. Đối với những trường hợp xuất hiện các tổn thương báo động, bác sĩ sẽ tiến hành nội soi đại tràng sigma và đại tràng để loại trừ các bệnh tiềm ẩn.
  • Chụp X-Quang: Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang nhằm loại trừ nguyên do nhiễm khuẩn hoặc khối u ở ống tiêu hoá.
  • Chụp CT: Chụp CT ở ổ bụng và vùng chậu được thực hiện để loại trừ một số nguyên nhân gây ra triệu chứng đau bụng.
  • Xét nghiệm không dung nạp lactose: Thực tế, chứng không dung nạp lactose có biểu hiện tương tự như IBS. Bác sĩ có thể tiến hành kiểm tra hơi thở, đồng thời đề nghị loại bỏ thực phẩm có chứa lactose (sữa) ra khỏi chế độ ăn khoảng vài tuần để loại trừ bệnh lý này.
  • Kiểm tra hơi thở: Kỹ thuật này được thực hiện trong trường hợp nghi ngờ các biểu hiện tức bụng, tiêu chảy, chướng bụng,… khởi phát do loạn khuẩn trong đại tràng tăng sinh quá mức.
  • Xét nghiệm phân: Trong trường hợp tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài bất thường, bác sĩ sẽ xét nghiệm phân nhằm xác định sự hiện diện của vi khuẩn và ký sinh trùng. Nếu xảy ra do hội chứng ruột kích thích, những xét nghiệm này thường cho kết quả âm tính.
  • Xét nghiệm máu: Xét nghiệm máu được tiến hành để chẩn đoán phân biệt với bệnh Celiac (bệnh tiêu hóa mãn tính khởi phát do đường ruột nhạy cảm với protein có trong lúa mì và lúa mạch).

Các phương pháp chữa trị hội chứng ruột kích thích

Do chưa được xác định nguyên nhân cụ thể nên hiện nay điều trị hội chứng ruột kích thích chủ yếu là cải thiện triệu chứng, nâng cao chất lượng cuộc sống. Đa số các trường hợp IBS đều được kiểm soát thông qua chế độ ăn uống và lối sống lành mạnh. Tuy nhiên, nếu hội chứng này ở mức độ nặng, bác sĩ có thể chỉ định một số loại thuốc để hỗ trợ điều trị.

1. Thay đổi chế độ ăn phù hợp

Mặc dù chế độ ăn uống không phải là nguyên nhân gây ra hội chứng ruột kích thích. Nhưng yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến tiến triển cũng như mức độ của các triệu chứng. Do đó, người bệnh cần xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học nhằm cải thiện và kiểm soát các triệu chứng do bệnh lý gây ra.

Thay đổi chế độ dinh dưỡng phù hợp
Tăng cường bổ sung các loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao nhưng không tác động xấu đến chức năng tiêu hoá

Chế độ dinh dưỡng dành cho người bị hội chứng ruột kích thích, bao gồm:

  • Loại bỏ những thực phẩm gây đầy hơi, khó tiêu như nước ngọt có gas, bông cải trắng, bắp cải, bông cải xanh. Bởi những loại thực phẩm này có thể gây khó tiêu, đầy bụng, trung tiện nhiều.
  • Để giảm tình trạng tiêu chảy do bệnh lý gây ra, nên ngưng sử dụng các loại thực phẩm có chứa gluten như lúa mì, lúa mạch.
  • Hạn chế những loại thực phẩm và đồ uống làm tăng áp lực lên ống tiêu hoá, kích thích rối loạn chức năng đại tràng như bia rượu, cà phê, bánh kẹo, thức ăn chế biến sẵn, các món ăn chứa nhiều dầu mỡ, đậm, gia vị.
  • Tăng cường bổ sung các loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao nhưng không tác động xấu đến chức năng tiêu hoá như thịt gà, cá hồi, trứng, quả bơ,…
  • Không bỏ bữa và ăn uống qua loa, không đúng giờ. Bởi những thói quen này có thể khiến cơ thể mệt mỏi, suy giảm sức khỏe, sụt cân,…
  • Uống đủ từ 2 – 2.5 lít nước/ ngày để giúp làm mềm phân, cân bằng điện giải, đồng thời làm giảm mất nước do tiêu chảy kéo dài.

Thực tế, bác sĩ chuyên khoa sẽ căn cứ vào các biểu hiện lâm sàng cụ thể của từng trường hợp để hướng dẫn xây dựng chế độ ăn uống phù hợp.

2. Sử dụng thuốc điều trị

Trong trường hợp IBS không thuyên giảm sau khi điều chỉnh chế độ ăn, bác sĩ chuyên khoa có thể chỉ định một số loại thuốc điều trị. Thuốc có tác dụng nhuận tràng, trị tiêu chảy, giảm đau, chống co thắt,… Nhằm kiểm soát các triệu chứng do bệnh lý gây ra, đồng thời phòng ngừa biến chứng nặng nề.

Sử dụng thuốc điều trị
Nếu bệnh không thuyên giảm sau khi điều chỉnh chế độ ăn, bác sĩ chuyên khoa có thể chỉ định một số loại thuốc điều trị

Một số loại thuốc thường được chỉ định trong điều trị bệnh lý, bao gồm:

  • Viên uống bổ sung chất xơ: Trường hợp bị táo bón kéo dài, bác sĩ có thể chỉ định một số viên uống bổ sung chất xơ như Natufib giúp điều hòa nhu động ruột, giảm táo bón, đồng thời cải thiện chức năng tiêu hoá. So với hàm lượng chất xơ trong thực phẩm, chất xơ hoà tan trong các viên uống này thường không gây ra tình trạng đầy hơi, chướng bụng.
  • Thuốc nhuận tràng: Trường hợp viên uống bổ sung chất xơ không mang lại hiệu quả đối với chứng táo bón, bác sĩ chuyên khoa có thể chỉ định thuốc nhuận tràng nhằm làm mềm phân, tăng co bps cơ quanh thành ruột, đồng thời đẩy phần ra bên ngoài. Tuy nhiên trong quá trình sử dụng thuốc điều trị, bạn cần uống nhiều nước để tránh mất nước cũng như rối loạn điện giải. Một số loại thuốc nhuận tràng thường được chỉ định trong điều trị bệnh lý như Sorbitol, Bisacodyl, Lactulose,…
  • Thuốc giảm đau chống co thắt: Trường hợp đau quặn bụng kéo dài, có mức độ nặng, bác sĩ chuyên khoa có thể chỉ định thuốc chống co thắt nhằm kiểm soát cơn đau do hội chứng ruột kích thích gây ra. Một số loại thuốc thường được dùng để điều trị bệnh lý, bao gồm Dipropyline, Hyoscine butylbromide,…
  • Thuốc chống trầm cảm: Thuốc có tác dụng giảm đau, an thần. Bên cạnh đó, thuốc chống trầm cảm còn mang lại hiệu quả điều trị táo bón. Hiện nay, thuốc được dùng trong điều trị IBS chủ yếu là thuốc ức chế tái hấp thu serotonin chọn lọc hoặc nhóm thuốc chống cầm cảm 3 vòng.

Ngoài ra, bác sĩ cũng có thể chỉ định một số loại thuốc khác tuỳ thuộc vào triệu chứng cũng như khả năng đáp ứng của từng trường hợp cụ thể.

Lối sống dành cho người bị hội chứng ruột kích thích

Hiện tại, việc điều trị hội chứng ruột kích thích còn gặp nhiều trở ngại và hạn chế. Do đó bên cạnh biện pháp y tế, bệnh nhân cần xây dựng lối sống khoa học, lành mạnh để làm giảm nhẹ các triệu chứng lâm sàng, đồng thời ngăn chặn tiến triển của bệnh lý.

Lối sống dành cho người bị hội chứng ruột kích thích 
Dành từ 20 – 30 phút/ ngày để thực hiện các bộ môn có cường độ nhẹ nhàng như đi bộ, yoga, đạp xe, bơi lội,…

Lối sống dành cho người mắc hội chứng ruột kích thích, bao gồm:

  • Thiết lập chế độ ăn uống phù hợp theo chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa. Đồng thời, hạn chế những loại thực phẩm có tiền sử dị ứng hoặc có nguy cơ dị ứng cao
  • Hoạt động thể chất được minh chứng mang lại hiệu quả trong việc điều hòa chức năng của hệ thần kinh, giảm rối loạn hoạt động của đại tràng, đồng thời cải thiện triệu chứng rối loạn tiêu hoá. Do đó, nên dành từ 20 – 30 phút/ ngày để thực hiện các bộ môn có cường độ nhẹ nhàng như đi bộ, yoga, đạp xe, bơi lội,…
  • Có thể kết hợp xoa bóp vùng bụng giúp kích thích nhu động ruột, cải thiện chức năng tiêu hoá, đồng thời làm giảm tình trạng đầy hơi, táo bón.
  • Căng thẳng quá mức có thể khiến các biểu hiện bệnh lý trở nên nặng nề hơn. Do đó, người bệnh nên giảm khối lượng công việc, dành nhiều thời gian nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc, đọc sách,… nhằm giải tỏa căng thẳng, giảm áp lực lên hệ thần kinh trung ương.
  • Tích cực điều trị các bệnh lý tác động đến hội chứng ruột kích thích như rối loạn nội tiết, viêm dạ dày, trầm cảm,…

Hội chứng ruột kích thích là bệnh lý thường gặp ở đường tiêu hoá. Bệnh tương đối lành tính, có thể được kiểm soát thông quá sử dụng thuốc, thay đổi chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt lành mạnh,… Tuy nhiên nếu không được can thiệp điều trị, bệnh có thể tiến triển nặng nề và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống.

Có thể bạn quan tâm:

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Chuyên gia tư vấn

Gọi ngay

0979.509.155

Tin mới

Các loại thuốc điều trị lang ben ở trẻ em hiện nay

Thuốc Điều Trị Lang Ben Ở Trẻ Em và Lưu Ý Khi Dùng

Dùng thuốc điều trị lang ben ở trẻ em cần tuân thủ theo hướng dẫn...
Bệnh lang ben trắng là gì? Nguy hiểm không?

Bệnh Lang Ben Trắng: Biểu Hiện và Cách Chữa Trị Hiệu Quả

Bệnh lang ben trắng là tình trạng da liễu không quá nguy hiểm, tổn thương...
Một số lưu ý khi dùng rượu ba kích ngâm

Uống Rượu Ba Kích Cương Dương Có Thực Sự Tốt? Cần Lưu Ý Gì?

Hiện nay nhiều người truyền tai nhau câu chuyện về việc uống rượu ba kích...