Dị ứng

Dị Ứng Đạm Sữa Bò: Cách Nhận Biết Và Phòng Ngừa Hiệu Quả

Dị ứng đạm sữa bò là hiện tượng hệ miễn dịch phản ứng với protein trong sữa bò. Tình trạng này thường ảnh hưởng đến trẻ em dưới 3 tuổi và xuất hiện các biểu hiện lâm sàng đa dạng. Dị ứng đạm sữa bò có xu hướng thuyên giảm hoàn toàn khi trẻ lên 3 – 4 tuổi.

Dị ứng đạm sữa bò là gì? Có nguy hiểm không?

Dị ứng đạm sữa bò xảy ra khi hệ miễn dịch trong cơ thể phản ứng với protein có trong sữa bò và những chế phẩm từ sữa bò. Hiện tượng này thường xuất hiện ở trẻ sơ sinh và trẻ em dưới 3 tuổi, có thể thuyên giảm hoàn toàn sau 3 tuổi. Số liệu thống kê cho thấy, tình trạng dị ứng đạm sữa bò ảnh hưởng đến 2 – 7.5% trẻ nhỏ.

Dị ứng đạm sữa bò: Cách nhận biết và phòng ngừa hiệu quả
Dị ứng đạm sữa bò xảy ra khi hệ miễn dịch trong cơ thể phản ứng với protein có trong sữa bò và những chế phẩm từ sữa bò

Các biểu hiện dị ứng sữa bò thường bùng phát sau một vài phút đến vài giờ uống sữa bò hoặc dùng những chế phẩm liên quan. Trong đó, những trường hợp khởi phát trong vòng 2 tiếng đồng hồ được gọi là phản ứng nhanh và trường hợp triệu chứng bùng phát sau 48 giờ đồng hồ gọi là phản ứng chậm.

Ngoài những biểu hiện trên da, tình trạng này còn có thể gây ra các triệu chứng đường tiêu hóa. Do đó, không ít phụ huynh nhầm lẫn với những bệnh đường ruột như rối loạn tiêu hóa, hội chứng lỵ, ngộ độc thực phẩm,…. Hơn nữa, dị ứng đạm sữa bò có các triệu chứng đa dạng nên việc nhận biết tình trạng này thường gặp nhiều khó khăn.

Trường hợp tình trạng dị ứng lặp lại liên tục, trẻ có thể đối mặt với những phản ứng dị ứng nghiêm trọng, điển hình là sốc phản vệ. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm và kiểm soát kịp thời, những triệu chứng dị ứng sẽ thuyên giảm hẳn và không ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể của trẻ.

Nguyên nhân dẫn đến dị ứng đạm sữa bò

Hiện nay vẫn chưa thể xác định được nguyên nhân cụ thể gây ra tình trạng dị ứng này. Tuy nhiên, theo các chuyên gia đầu ngành, yếu tố cơ địa và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện của trẻ là những yếu tố làm tăng nguy cơ dị ứng.

Do đó, khi trẻ lên 3 – 4 tuổi, tình trạng này sẽ có xu hướng thuyên giảm hoàn toàn và không cần can thiệp y tế. Điều này cũng cho thấy cơ địa nhạy cảm đóng vai trò quan trọng trong cơ chế phát sinh dị ứng sau khi sử dụng sữa bò hoặc những chế phẩm từ loại sữa này.

Nguyên nhân dẫn đến dị ứng đạm sữa bò
theo các chuyên gia đầu ngành, yếu tố cơ địa và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện của trẻ làm tăng nguy cơ dị ứng đạm sữa bò

Số liệu thống kê cho thấy, có đến 85% trường hợp trẻ có thể hết bị dị ứng khi lên 3 – 4 tuổi và có khoảng 15% trẻ trên 8 tuổi vẫn phản ứng dị ứng với protein có trong sữa bò.

Cơ chế dị ứng đạm sữa bò:

Khi dung nạp sữa bò, hệ miễn dịch có thể nhầm lẫn nhận định protein trong sữa bò (đạm whey và casein) là “dị nguyên” và phản ứng lại thông qua tăng sinh các tế bào protein có khả năng đối kháng (kháng thể IgE). IgE được tạo ra giúp trung hòa với protein có trong sữa bò.

Tuy nhiên, các kháng thể này lại “vô tình” phóng thích histamine ra khỏi phức hợp với protein và dẫn đến xuất hiện những triệu chứng lâm sàng ở cơ quan hô hấp, ở da và hệ tiêu hóa. Trong đó, da là cơ quan chịu ảnh hưởng nhiều nhất.

Mặc dù vẫn chưa thể xác định được nguyên nhân khởi phát cụ thể, nhưng các chuyên gia nhận thấy, tình trạng dị ứng này có thể tăng nguy cơ khi gặp những yếu tố rủi ro sau:

  • Mắc bệnh dị ứng như viêm mũi dị ứng, tiền sử dị ứng thực phẩm, viêm da cơ địa, hen phế quản.
  • Tiền sử gia đình dị ứng đạm sữa bò hoặc mắc những bệnh dị ứng khác
  • Trẻ mắc hội chứng hấp thu kém

Cách nhận biết dị ứng đạm sữa bò

Sau khi sử dụng sữa bò sau vào giờ hoặc vài ngày, cơ thể trẻ có thể xuất hiện những biểu hiện lâm sàng. Tình trạng này có biểu hiện khá đa dạng và rất dễ nhầm lẫn với các bệnh da liễu và tiêu hóa khác. Để kịp thời can thiệp các biện pháp xử lý, ba mẹ cần chú ý các biểu hiện của trẻ sau khi dùng sữa bò hoặc những chế phẩm từ loại sữa này như bánh, phô mai,…

Cách nhận biết dị ứng đạm sữa bò
Xuất hiện các tổn thương da như viêm da cơ địa, ngứa ngáy, nổi sẩn phù, sưng môi, mí mắt

Dưới đây là cách nhận biết dị ứng đạm sữa bò ở trẻ:

  • Da: Xuất hiện các tổn thương da như viêm da cơ địa, ngứa ngáy, nổi sẩn phù, sưng môi, mí mắt. Số liệu thống kê cho thấy, có khoảng 50 – 70% trường hợp trẻ bị tổn thương da khi bị dị ứng.
  • Tiêu hóa: Tiêu chảy kèm táo bón, ngứa hoặc không ngứa hậu môn, nôn trớ, máu trong phân, trào ngược,… là những biểu hiện có thể gặp 50 – 60% trường hợp.
  • Hô hấp: Ho kéo dài, khò khè, sổ mũi không do viêm nhiễm đường hô hấp. Theo đó, những triệu chứng đường hô hấp chỉ xảy ra với 20 – 30% trường hợp bị dị ứng đạm sữa bò, ít hơn so với tổn thương da và những triệu chứng ở cơ quan tiêu hóa.
  • Toàn thân: Mệt mỏi kéo dài hoặc đau quặn bụng, mỗi ngày xảy ra hơn 3 giờ, ít nhất 3 ngày/ tuần và kéo dài trên 3 tuần. Ngoài ra, trường hợp trẻ bị dị ứng sữa bò còn xuất hiện một số biểu hiện như khó ngủ, khó thở, thiếu máu do thiếu sắt, bứt rứt, chán ăn, chậm tăng cân,…
  • Sốc phản vệ: Một số ít trường hợp, trẻ bị dị ứng đạm sữa bò có thể dẫn đến sốc phản vệ – phản ứng dị ứng nghiêm trọng. Sốc phản vệ có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được khắc phục kịp thời. Sốc phản vệ đặc trưng bởi những biểu hiện như sưng lưỡi, khó thở, phù mí mắt, buồn nôn, nôn mửa, ngất xỉu, hạ huyết áp.

Các biểu hiện dị ứng đạm trong sữa bò rất dễ nhầm lẫn với tình trạng dị ứng thời tiết, nổi mề đay, viêm mũi dị ứng, viêm da cơ địa và một số vấn đề tiêu hóa khác. Do đó, ba mẹ cần chú ý những biểu hiện bất thường và đưa trẻ đến bệnh viện để được thăm khám và xử lý trong trường hợp cần thiết.

Cần lưu ý, dị ứng đạm sữa bò là phản ứng dị ứng do protein trong sữa bò như casein và whey, không phải dị ứng thịt bò. Trong đó, chỉ khoảng 10 – 20% trường hợp trẻ bị dị ứng thịt bò đi kèm với chứng dị ứng đạm trong thịt bò. Bên cạnh đó, bạn cũng cần phân biệt dị ứng đạm sữa bò với hội chứng không dung nạp lactose.

Phương pháp chẩn đoán dị ứng đạm sữa bò

Tình trạng dị ứng đạm sữa bò ở trẻ sẽ được chẩn đoán thông qua triệu chứng lâm sàng cũng như khai thác tiền sử gia đình về bệnh lý ở trẻ. Bởi hầu hết các bệnh dị ứng đều mang tính chất di truyền. Bên cạnh đó, bác sĩ chuyên khoa cũng có thể khai thác thêm một số vấn đề liên quan như thời điểm bùng phát triệu chứng, loại sữa đang sử dụng,…

Phương pháp chẩn đoán dị ứng đạm sữa bò
Tình trạng dị ứng đạm sữa bò ở trẻ sẽ được chẩn đoán thông qua triệu chứng lâm sàng và một số kỹ thuật xét nghiệm

Sau đó, có thể yêu cầu thực hiện một số xét nghiệm dị ứng như:

  • Test da (lẩy da): Xét nghiệm này được tiến hành với sữa bò để phát hiện dị nguyên cụ thể. Trường hợp trẻ em xuất hiện ban sẩn, có kích thước ít nhất từ 3 – 5mm đi kèm xung huyết, ngứa ngáy chính là triệu chứng cho thấy trẻ bị dị ứng với đạm sữa bò. Bên cạnh đó, kỹ thuật này còn giúp bác sĩ đánh giá được mức độ dị ứng qua kích thước mẩn đỏ và một số biểu hiện đi kèm.
  • Xét nghiệm IgE đặc hiệu (RAST): Đây là xét nghiệm máu nhằm đo nồng độ của IgE đặc hiệu của dị nguyên trong huyết thanh. Thông qua xét nghiệm này, bác sĩ có thể xác định được nồng độ của dị nguyên đặc hiệu với đạm trong sữa bò của trẻ.
  • Test loại trừ: Test loại trừ chính là kỹ thuật chẩn đoán mang lại giá trị cao. Bác sĩ sẽ để trẻ kiêng sữa trong 2 – 4 tuần và yêu cầu bạn cho bé dùng loại sữa thay thế và thường là sữa bò thủy phân. Sau thời gian này, trẻ sẽ được tái khám để đưa ra chẩn đoán chính xác nhất.
  • Test dị ứng đạm sữa bò: Phương pháp này được tiến hành bằng cách cho trẻ dùng sữa bò hoặc ăn những chế phẩm từ loại sữa này dưới sự kiểm soát của bác sĩ. Bác sĩ sẽ quan sát những biểu hiện của trẻ, từ đó đưa ra chẩn đoán và xử lý những triệu chứng trong trường hợp cần thiết.

Biện pháp xử lý tình trạng dị ứng đạm sữa bò

Tình trạng dị ứng sữa bò thường phổ biến ở đối tượng trẻ em dưới 3 tuổi. Các biểu hiện của tình trạng này kéo dài gây thiếu hụt dinh dưỡng, trẻ chậm lớn, suy giảm sức đề kháng và còi xương,… Do đó, sau khi được chẩn đoán, ba mẹ cần chủ động trong việc áp dụng các biện pháp xử lý theo hướng dẫn của bác sĩ.

1. Xử lý các biểu hiện dị ứng

Tình trạng dị ứng này có thể gây ra một số triệu chứng đường hô hấp, tổn thương da và đường tiêu hóa. Đặc biệt, ở những trẻ có cơ địa quá mẫn, còn có nguy cơ gặp phải tình trạng sốc phản vệ. Ngay sau khi nhận thấy những biểu hiện nghi ngờ dị ứng, ba mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện để được thăm khám và xử lý đúng cách.

Xử lý các biểu hiện dị ứng
Ngay sau khi nhận thấy những biểu hiện nghi ngờ dị ứng, ba mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện để được thăm khám và xử lý đúng cách

Tùy thuộc vào mức độ triệu chứng, bác sĩ sẽ áp dụng một số biện pháp xử lý phù hợp. Cụ thể:

  • Tiêm Epinephrine trong trường hợp trẻ sốc phản vệ. Trường hợp này, bác sĩ sẽ theo dõi nhịp thở, mạch đập, huyết áp,… để kịp thời thực hiện các biện pháp sơ cứu.
  • Với trẻ từ 6 tháng đến 2 tuổi, bác sĩ có thể sử dụng một số loại thuốc kháng histamine H1 ở dạng siro như Cetirizin, Fexofenadine, Desloratadin,… nhằm làm giảm những triệu chứng của tình trạng dị ứng này.
  • Trong các trường hợp khác nhau, bác sĩ có thể chỉ định bằng những phương án điều trị khác nhau.

Hầu hết những trường hợp bị dị ứng đạm trong sữa bò xảy ra với trẻ em dưới 3 tuổi. Do đó, ba mẹ tránh tự ý cho trẻ sử dụng thuốc. Để đảm bảo an toàn, bạn chỉ cho trẻ sử dụng thuốc sau khi đã tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.

2. Không dùng sữa bò chế phẩm từ sữa bò

Sau khi tiến hành điều trị triệu chứng, bạn cần ngưng cho trẻ sử dụng sữa bò cũng như các chế phẩm từ sữa bò như sữa chua, phô mai, bánh,… nhằm ngăn ngừa phản ứng dị ứng tái phát. Thay vào đó, có thể cho trẻ bú sữa mẹ hoặc một số loại sữa khác như sữa hạt, sữa dê,… nhằm cung cấp canxi, đạm, vitamin D cần thiết.

Đối với những trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên, bạn cần bổ sung đạm và những thành phần thiết yếu qua chế độ ăn dặm. Bên cạnh đó, mẹ cũng có thể cho trẻ dùng sữa công thức chứa đạm thủy phân. Loại sữa này cung cấp dinh dưỡng cần thiết cho hệ miễn dịch, thị lực, não bộ của trẻ, đồng thời hạn chế nguy cơ dị ứng sữa bò.

Thực tế, dị ứng sữa bò chỉ là phản ứng tạm thời. Tình trạng này có thể thuyên giảm hoàn toàn khi trẻ đủ 3 – 5 tuổi với những trẻ có cơ địa nhạy cảm. Khi trẻ lớn hơn, ba mẹ có thể cân nhắc dùng những sản phẩm chứa sữa bò theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Kế đến, bác sĩ sẽ đánh giá phản ứng và cho trẻ duy trì chế độ dinh dưỡng bình thường nếu không phát sinh bất kỳ triệu chứng bất thường.

Lưu ý: Với trường hợp trẻ bị dị ứng đạm trong sữa bò đang bú mẹ, mẹ cần hạn chế sữa bò và các chế phẩm từ loại sữa này để hạn chế tình trạng dị ứng. Bên cạnh đó, có thể bổ sung những loại sữa thay thế, kết hợp ăn uống khoa học để đảm bảo nguồn dinh dưỡng sữa mẹ.

Những lưu ý khi xử lý dị ứng đạm sữa bò

Dị ứng đạm sữa bò là tình trạng dị ứng thực phẩm phổ biến ở trẻ dưới 3 tuổi. Các triệu chứng này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cũng như sự phát triển toàn diện của trẻ.

Những lưu ý khi xử lý dị ứng đạm sữa bò
Với trẻ bị dị ứng đạm sữa bò, ba mẹ cần duy trì cho trẻ bú sữa mẹ trong thời gian lâu dài

Do đó, trong quá trình xử lý tình trạng dị ứng, bạn cần lưu một số vấn đề sau:

  • Sữa bò là một trong những loại sữa thông dụng và có mặt trong nhiều thức uống, món ăn. Do đó, bạn cần kiểm tra bảng thành phần của sản phẩm trước khi cho trẻ sử dụng.
  • Dị ứng đạm sữa bò không giống với dị ứng thịt bò. Hơn 80% trẻ bị dị ứng đạm sữa bò vẫn có thể dung nạp những món ăn từ thịt bò. Do đó, bạn không nên loại trừ thịt bò ra khỏi chế độ dinh dưỡng của trẻ, trừ khi có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa.
  • Với trẻ bị dị ứng đạm trong sữa bò, ba mẹ cần duy trì cho trẻ bú sữa mẹ trong thời gian lâu dài. Ngoài dinh dưỡng, sữa mẹ còn chứa nhiều kháng thể, dinh dưỡng giúp trẻ phát triển toàn diện, đồng thời tăng khả năng dung nạp với protein có trong sữa bò.
  • Thực tế cho thấy, có rất nhiều loại thực phẩm có thể thay thế dinh dưỡng từ sữa bò. Tuy nhiên, theo các chuyên gia dinh dưỡng, trong giai đoạn đầu đời, trẻ nên bổ sung sữa để giúp đảm bảo sự phát triển toàn diện và thể chất và trí não. Do đó, nếu phải ngưng sử dụng sữa bò, ba mẹ nên tham khảo thay thế những loại sữa khác như sữa thủy phân, sữa dê cho trẻ.
  • Cho trẻ thăm khám và theo dõi sức khỏe định kỳ nhằm đánh giá phản ứng của miễn dịch đối với protein trong sữa bò. Tránh tự ý cho trẻ dùng sữa bò tại nhà để đánh giá khả năng dung nạp. Điều này có thể làm tăng nguy cơ sốc phản vệ, đe dọa tính mạng.

Dị ứng đạm sữa bò là tình trạng phổ biến ở trẻ em dưới 3 tuổi. Để hạn chế trẻ chậm lớn, kém phát triển do thiếu hụt các dưỡng chất, ba mẹ cần chủ động trong việc xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp. Đồng thời cần đưa trẻ đến bệnh viện thăm khám thường xuyên để đánh giá khả năng dung nạp cũng như bình thường hóa chế độ ăn trong thời gian sớm nhất.

Có thể bạn quan tâm:

TIN BÀI NÊN ĐỌC

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chia sẻ
Bỏ qua